Woensdag 16/10/2019
Guillaume Van der Stighelen. Beeld Karoly Effenberger

Callebaut&Guillaume

Het is een oefening: tekst uitkleden en zien wat er overblijft

Schrijvende medemens Guillaume Van der Stighelen en marktonderzoeker Jan Callebaut schrijven om beurten de column op vrijdag. Vandaag is Van der Stighelen aan de beurt.

Bij deze betuig ik mijn steun aan Hautekiet in zijn eenzame strijd voor helder taalgebruik. Wij onderschatten hoeveel ellende er in de wereld ontstaan is door misverstanden over wettelijke teksten. Om van de godsdienstige nog maar te zwijgen.

In mijn eigen vroegere vakgebied - de wervende tekst - was helderheid een noodzaak. Overtuigen lukt beter als je verstaanbaar bent. Een van de vuistregels was 'spreek de mensen aan in hun eigen taal'. Ik kon daar in overdrijven. Dat doe ik wel vaker als men mij een regel oplegt. Ik verving elk woord van vreemde afkomst door een inheems. Heerlijk. Van 'diarree' weet je wat het is. Van 'buikloop' voel je wat het is. Een 'relatie' hebben met iemand laat nog ruimte. Heb je 'een band', dan hang je.

Uitheemse woorden nemen de gevoelswaarde weg, en dat straalt een zekere ernst uit. Neem bijvoorbeeld deze zin die werd uitgesproken door het hoofd van Eén: "Een goed gesprek op basis van de brede actualiteit en in een warme sfeer, dat wordt de essentie van de nieuwe talkshow."

Het profileert de manager als competent. Maar werven doet het niet. Om te weten of het aan de vorm ligt of aan de inhoud, halen we alle woorden van vreemde afkomst eruit. 'Basis' is Oud-Grieks voor de vaste grond onder je voeten. 'Actualiteit' komt van het Latijnse actus, het doen en laten dus. De 'sfeer' was bij de Grieken een meetkundig lichaam om tegen te trappen, en essentie komt van het Latijnse esse ('zijn') om aan te tonen waar het in wezen over gaat.

Als we voor de lol (komt niet van laughing out loud, maar van het Middelnederlandse lollen, of lullen), deze woorden vervangen door inheemse, krijgen we: "Een goed gesprek op grond van wat er gebeurt in de wereld, in een ronde warme omgeving, dat is wat het is."

Die 'ronde warme omgeving' klinkt wat raar, maar toch. We voelen het onderscheid met het hoekige waar onze noorderburen zo van houden. Als Nederlanders het hebben over een goed gesprek, dan bedoelen ze dat er gewonden gevallen zijn. Als Belgen praten, dan is dat met het oog op een goede nachtrust.

Maar het mag eenvoudiger. Een 'goed gesprek in een warme sfeer' noemen wij thuis een 'gezellige babbel'.

"Een gezellige babbel over het gebeuren van de dag. Dat is het."

Om deze belofte waar te maken wordt een gastheer ontfutseld aan de bevriende zender die meent dat de meerwaardezoeker liever zoekt dan vindt, maar dit terzijde.

We moeten nog een woord vervangen: talkshow. Er wordt gepraat en dat wordt getoond. Een praatvertoning dus. Maar dat is het niet. Want de makers hebben ontdekt dat mensen een babbel veel aangenamer vinden als ze mogen meepraten. En dat kan, zo blijkt, met behulp van een eenvoudig te bedienen toestelletje op schoot. Gezelligheid troef.

Ach, het is maar een oefening. Tekst uitkleden en zien wat er overblijft. In dit geval, een avond in goed gezelschap met een gastheer die de juiste vragen stelt om een gesprek los te krijgen waarvan wij later zeggen, dat was nu eens echt gezellig. Ik ben er helemaal klaar voor.

Straks de buren bellen voor een kopje thee. Haard aan en scherm uit.

Leve de heldere taal.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234