Donderdag 23/09/2021
null Beeld DM
Beeld DM

ColumnHilde Van Mieghem

Het is een afwijking waar ik wel vaker last van heb: empathie voor daders

Hilde Van Mieghem neemt de tijd voor een gloedvolle kijk achter de schermen van haar leven.

Misschien wordt het me niet in dank ­afgenomen, maar ik heb te doen met Jürgen Conings. Hij werd gevonden door de penetrante lijkgeur die hij verspreid­de. Ik stel me daar onmiddellijk bij voor hoe hij de hand aan zichzelf sloeg.

Dat is wat hij zichzelf nog waard vond.

Mijn hart krimpt ervan ineen. Het is een afwijking waar ik wel vaker last van heb: empathie voor daders.

Dat heeft alles te maken met die vreem­de en onlosmakelijke verstrengeling van liefde en geweld waarin ik opgroeide.

De indruk die ik als klein meisje kreeg, staat in mijn blauwdruk gegrift en is moeilijk uit te wissen: daders lijden. Dat zag ik.

Ook zij zitten vast in het tragische web dat trauma weeft in het brein, een web dat oorspronkelijk dezelfde rol vervult als het vangnet onder trapezisten in het circus.

Eén doel: niet te pletter vallen, ­over­leven.

De agressie die daaruit voortkomt, is geen onversneden kwaadwilligheid. Ze zijn er werkelijk van overtuigd in gevaar te zijn. Vaak voelen ze zich bedreigd als er helemaal geen sprake is van gevaar. Het traumaweb verblindt en vervormt hun waarnemingsvermogen.

Het is het verpletterende gevoel van ­onmacht dat hen drijft. Dezelfde onmacht die ze als kind of jongere ervoeren tegenover die alles overspoelende, gewelddadige gebeurtenissen.

Zij bevinden zich niet in het nu, ze leven in het verleden en worden gegijzeld door hun eigen reddingsmechanisme.

Het ijzersterke vangnet dat gesponnen werd door het vindingrijke brein om te ontsnappen aan de ondraaglijke pijn, wordt, eenmaal volwassen, het wapen waarmee ze anderen of zichzelf vernietigen. Het verstikt hen. Het kleeft aan hen als een gesprongen kauwgumbel aan de lippen, kin en neus.

Plakkerige, niet los te maken draderigheid die je volledig domineert, hypnotiseert en in de greep houdt. Daar hang je dan, in je zelfgesponnen web, als een puppet on a string.

Het is niet anders bij mensen die de ­innerlijke onmacht en agressie tegen zichzelf keren. Zij mishandelen zichzelf, zijn verslaafd aan drank en/of drugs. Ze ­zoeken vaak ook iemand die de rol van dader op zich wil nemen en hen pijnigt.

Ultiem is er dan de zelfmoord. Het verderzetten van de vernietiging die oorspronkelijk door anderen werd ingeleid.

Trauma. Het is een probleem dat zwaar onderschat wordt. Men weet nog niet zo lang wat het effect ervan is op het brein. Pas twintig jaar geleden werden er voor het eerst hersenscans van getraumatiseerde personen gemaakt. Men ontdekte dat bij – al dan niet reëel – gevaar het brein dezelfde constellatie aanneemt als op het ogenblik waarop, lang geleden, het trauma ontstond.

De gebeurtenis is niet traumatiserend, stelde men vast, wel het feit dat je als slachtoffer nergens terechtkunt. Dat het geheim moet blijven. De hardnekkige overtuiging ook dat het je eigen schuld is. Dat brengt een immense en ­verlammende schaamte teweeg. De ­eenzaamheid waarin men zich bevindt, is moordend.

Is het echter toegestaan om kwaad en verdrietig te zijn, mag men rouwen, wordt men erkend en getroost, dan is de kans groot dat men er minder ­beschadigd uitkomt.

Als ik me niet vergis, noemt men dat ­tegenwoordig pamperen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234