Woensdag 21/04/2021

StandpuntBart Eeckhout

Het is altijd makkelijk kijven op mensen die uitgerekend vandaag met de trein een dagje uit willen

Bart Eeckhout Beeld DM
Bart EeckhoutBeeld DM

Bart Eeckhout is hoofdredacteur van De Morgen.

Stel. Je woont op een appartement in een stad of dorp. De kinderen zijn thuis met verlengde paasvakantie. Het weerbericht voorspelt zomerse temperaturen. In een keukenlade liggen nog enkele gratis railpassen die op vervallen staan.

Wat doe je? Je gaat met gezin en trein een dagje naar zee. Natuurlijk doe je dat. Natuurlijk denk of hoop je dat de drukt wel mee zal vallen. En natuurlijk eindig je, met koelbox, in een rij wachtenden op het perron van Brussel-Noord of Gent-Sint-Pieters.

Om maar te zeggen: het is altijd makkelijk kijven of kankeren op mensen die uitgerekend vandaag, of morgen met de trein een dagje uit willen. Terwijl het in werkelijkheid perfect menselijk gedrag is. Hoe een som van individuele, rationele overwegingen (‘Het is vandaag een ideale dag om naar zee te gaan’) kan leiden tot collectief, irrationeel gedrag (iedereen als haringen in een ton) – in de sociale psychologie kan je een hele loopbaan uitbouwen met het zoeken naar verklaringen of oplossingen voor die paradox.

Het is intussen wel redelijk duidelijk dat Covid-19 zo hard en zo herhaaldelijk kan toeslaan in relatief vrije samenlevingen, zoals de onze, omdat dat menselijke, paradoxale gedrag ons kwetsbaar maakt. Natuurlijk weet bijna iedereen onderhand wel dat we beter nog even op de tanden bijten en binnenblijven. Maar dat is makkelijk gezegd als je niet met een gezin in een klein appartementje zit en als niemand weet hoe lang ‘nog even op de tanden bijten’ precies duurt. Dus lopen de parken, de pleinen en de perrons toch weer vol.

De spanning tussen menselijk gedrag en hoe het virus daar op inteert, plaatst overheden in een liberale rechtsstaat voor een voortdurend vraagstuk. Vrijheden worden ingeperkt in naam van de bescherming van de volksgezondheid, maar het is altijd aftasten waar vrijheid onvrijheid wordt. Kritiek is er altijd. Luidde het gisteren nog dat de avondklok een ongrondwettelijke inperking van de bewegingsruimte is, dan wordt dezelfde regering nu aangespoord om mensen te verhinderen naar zee te gaan.

Nu de treinen te vol zitten, zijn de regering, de NMBS en de provinciegouverneur kop van Jut. Maar welke wenselijke oplossingen zouden in de praktijk standhouden? Invalswegen naar zee afzetten? De dijk hermetisch afsluiten? De enige maatregel die echt helder afdwingbaar zou zijn, is een volledige lockdown, met verbod op niet-essentiële verplaatsing, zoals we dat een jaar geleden kenden.

De regering heeft beslist dat zo’n volledige lockdown geen optie is. Die keuze is, gezien ’s lands mentale toestand, ook begrijpelijk. Maar het gevolg is wel een voortdurende ‘trade-off’ met bedoeld vervelende maatregelen, zoals de plaatsbeperkingen in de trein of in de winkel. Enerverend? Zeker. Waterdicht? Twijfelachtig. Alternatieven zijn helaas schaars, zolang de bevolking niet massaal is gevaccineerd. Maar dat is dan weer een ander verhaal.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234