Vrijdag 20/09/2019
Patrick Loobuyck. Beeld Stefaan Temmerman

Opinie Patrick Loobuyck

Het inburgeringsbeleid is een welkomstgeschenk, maak er geen motie van wantrouwen van

Patrick Loobuyck is moraalfilosoof aan de UA en UGent en auteur van het boek Samenleven met gezond verstand.

Al van bij de opstart in 2004 vond ik het een goede deal: we verplichten zoveel mogelijk nieuwkomers om een inburgeringstraject te volgen, maar we bieden die trajecten wel laagdrempelig, op maat en gratis aan.

Het inburgeringsbeleid is een kwestie van elementaire beleefdheid. We leren mensen de taal en onze maatschappelijke cultuur kennen. Er is bovendien een traject dat toeleidt naar de arbeidsmarkt. Voor wie al dan niet vrijwillig naar hier gemigreerd is, is dat een fantastisch welkomstgeschenk.

Als het van de N-VA afhangt, wordt het inburgeringsbeleid strenger. Nieuwkomers moeten betalen, er komen examens en testen waar nog eens afzonderlijk voor betaald wordt, en wie niet doet wat is afgesproken, krijgt een geldboete. Op het eind van de rit moeten nieuwkomers een participatieverklaring ondertekenen, waarin ze ‘de basis van de Vlaamse samenleving erkennen en respecteren’. Dat komt uit Nederland overgewaaid. Daarop wordt ook nog een actieplan opgesteld ‘waarbij de nieuwkomer aantoont de verworven kennis ook effectief te gebruiken door actief deel te nemen aan de samenleving’. Dit is geen welkomstgeschenk meer, maar een motie van wantrouwen.

Nieuwkomersverklaring

Er is niets verkeerd met het idee om nieuwkomers met de normatieve uitgangspunten van ons samenlevingsmodel te confronteren. Zorg wel dat er dan een evenwichtige tekst voorligt. De nieuwkomersverklaring van Theo Francken (N-VA) doet op dat punt niet veel goeds vermoeden. Bovendien doet die ondertekening me denken aan de manier waarop ik de cookies van een website aanvaard. Ook al zou ik ze niet aanvaarden, ik aanvaard ze toch omdat ik anders geen toegang tot de website krijg. Vraag is dus of dit alles de symboolpolitiek overstijgt.

Op zich heb ik geen probleem met het aanscherpen van de inhoud en het niveau van de cursussen zolang het de ambitie blijft om laagdrempelig inburgering op maat te organiseren. Ook het werken met examens en een vorm van resultaatsverbintenis, lijken me billijk. Ik twijfel wel of geldboetes hier wenselijk en efficiënt zijn. Schulden en boetes werken de integratie eerder tegen. Ik zou voorstellen: vergroot het civiel effect van het inburgeringsattest in plaats van geldboetes uit te schrijven. En engageer je als Vlaamse regering nu eens 120 procent voor de tewerkstelling en huisvesting van ‘ingeburgerde’ nieuwkomers. Hanteer consequent een discours dat hen het gevoel geeft er onvoorwaardelijk en op voet van gelijkheid bij te horen. Laat niet de stok, maar de wortel het werk doen. En wat zouden de dames en heren politici er overigens van denken om allereerst werk te maken van het wegwerken van de wachtlijsten voor inburgeringscursussen?

Onzalig idee

N-VA stelt ook voor om na de inburgering meteen terug te koppelen naar de Dienst Vreemdelingenzaken. Eigenlijk wil men van het inburgeringsbeleid een instrument maken voor ontradend migratiebeleid. Daarom stellen ze naast de financiële drempels ook voor om het inburgeringstraject in de landen van herkomst te laten plaatsvinden – een praktijk waar Nederland al ervaring mee heeft. 

De koppeling van het inburgeringsbeleid aan het migratiebeleid is een onzalig idee dat bovendien oneigenlijke verwachtingen creëert. Het migratiebeleid moet bepalen wie hier mag zijn, het integratiebeleid gaat met nieuwkomers aan de slag om hen kansen te geven en in te burgeren. Dat zijn twee finaliteiten met een eigen logica die we best radicaal van elkaar gescheiden houden. Wie niet slaagt op de inburgeringstoets kan immers wel een recht hebben op verblijf en omgekeerd is het niet omdat iemand zou kunnen slagen voor de toets dat hij recht heeft op verblijf.

Genereus en gratis

Tot slot, moeten nieuwkomers voor hun inburgering betalen? Ik zou het genereus en gratis houden. Want laten we wel wezen: we bieden die inburgeringstrajecten niet alleen aan uit altruïsme. We doen dat als samenleving ook voor onszelf. Inburgering biedt nieuwkomers de kans om zich de taal en de Vlaamse cultuur eigen te maken en er zich geleidelijk aan mee te identificeren. Dat is goed voor de sociale cohesie. Inburgering maakt nieuwkomers ook zelfredzaam en dat is dan weer winst op vlak van uitkeringen, opvoeding en tewerkstelling. Inburgering vergroot niet alleen de handelingsmogelijkheden van de nieuwkomers, het versterkt ook het sociale weefsel en vergemakkelijkt het samenleven.

Het inburgeringsbeleid is dus een toerustingsbeleid dat nieuwkomers beter in staat stelt om te participeren. Maar het is ook een poging van de samenleving om zichzelf ten aanzien van de nieuwkomers te verduidelijken. Inburgering integreert mensen én helpt om de Vlaamse samenleving tot een geïntegreerd geheel te behouden. Deze win-winsituatie wordt het best tot uiting gebracht in een kwalitatief hoogstaand maar gratis en laagdrempelig inburgeringsaanbod dat op een verstandige manier nieuwkomers motiveert om een inspanning te leveren om het vereiste resultaat te behalen. Ik hoop dat de onderhandelingsnota in die richting kan worden bijgeschaafd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234