Zondag 18/08/2019

Opinie Mario Danneels

Het Ierse luchtkasteel van Boris Johnson

Mario Danneels. Beeld rv

Mario Danneels woont en werkt sinds 2004 in Ierland als correspondent. Hij schrijft onder andere voor The Irish Times.

Nog voor Boris Johnson woensdag Downing Street 10 binnenstapte als nieuwe Britse premier, had hij een duidelijke boodschap voor de Europese Unie en voor Ierland: ‘Never mind the backstop.’ Daags nadien kon hij dat niet duidelijker herhalen in het parlement. Daarmee gaat Johnson van meet af aan voluit de confrontatie met Brussel en met Dublin aan: de backstop, de garantie dat de Ierse grens na de brexit open blijft in het belang van de precaire vrede en economische welvaart op het eiland, is voor hem onaanvaardbaar en morsdood.

In Dublin wordt dat zo vertaald: wat voor Johnson vooral onaanvaardbaar is, is dat het buureiland van nog geen vijf miljoen inwoners, die Paddy’s die de wereld niets te bieden hebben buiten Guinness en weemoedige ballades, de glorieuze wederopstanding van het Britse Rijk nu al drie jaar koppig in de weg blijft staan. In tegenstelling tot Theresa May, die, al haar tekortkomingen ten spijt, leek te begrijpen dat Noord-Ierland een geval apart is, wil haar opvolger niets weten van een speciale status voor de regio. Toen Johnson zich woensdag op de borst klopte dat Noord-Ierland volledig mee uit de EU kan stappen en de Ierse grens – de nieuwe Europese buitengrens – gewoon open kan blijven, loog hij. Vorig jaar schreef hij het zelf aan May: Ierland moet maar grensposten aanvaarden. Want de kern van de zaak is: het kan de nieuwe eerste minister geen ene moer schelen wat er na de brexit met Ierland gebeurt, dus waarom geen harde brexit, en dat ze ‘hun’ grens daar zelf oplossen? Tenslotte, zoals zijn vader het poëtisch omschrijft: “Als de Ieren elkaar willen beschieten, dan zullen ze elkaar beschieten.”

Ierse peasants

De zoon is evenmin vies van die koloniale arrogantie. Vorig weekend lekte uit dat Johnson over de Ierse premier Leo Varadkar, die een Indiase vader heeft, sneerde: “Waarom heet hij niet Murphy zoals de rest van hen?” Nu is Johnson zeer verre van de enige Brit die neerbuigend en van enige kennis gespeend neerkijkt op de Ierse peasants over het water. Hij is wel de enige die eerste minister is en een oplossing moet vinden voor de Ierse kwestie die de brexit blijft gijzelen en May uiteindelijk haar kop heeft gekost.

En dat is ontrustwekkend voor de toekomst van de vrede in Noord-Ierland, de economie van de Ierse Republiek, en de Anglo-Ierse relaties die sinds het Brexitreferendum al onder hoogspanning staan. De Ierse oppositieleider Micheál Martin, die gedoogsteun verleent aan Varadkars regering, kan geen duidelijker taal spreken: ‘De toegang van Boris Johnson tot Downing Street roept met recht en reden enorme angsten op voor de toekomst van de relatie tussen de regeringen en Londens beleid inzake Noord-Ierland. Gelijk wie hem in Dublin ontmoet heeft tijdens zijn tijd als buitenlandminister, kan getuigen van de vele manieren waarop hij faalde om maar het minste niveau van verstand te tonen over hoe het Goede-Vrijdagakkoord werkt of van de diepe problemen die de brexit teweegbrengt’.

Brits premier Boris Johnson. Beeld AFP

Wee wie Johnsons ambities in de weg staat, en het lijkt ernaar dat hij meer dan bereid is om Ierland als volgende voor de haaien te gooien om de geschiedenis te kunnen ingaan als de ridder die het Verenigd Koninkrijk uit de EU haalde. Alleen: die open grens die hij bepleit komt er dan niet, en dat weet hij. De sektarische incidenten in Noord-Ierland zijn al toegenomen met het doembeeld van een harde, gesloten grens dat steeds realistischer wordt. In de Ierse Republiek zijn al bedrijfjes die afhangen van de Britse markt, zoals champignonkwekerijken, op de fles gegaan. Een overheidsrapport dat deze maand gepubliceerd werd, waarschuwt voor totale chaos in Ierland na een harde brexit.

De stekker eruit

En dus is Johnsons open grens een luchtkasteel. De EU floot hem donderdag terug over de backstop, Leo ‘Murphy’ Varadkar deed dat een dag eerder al. Er wordt niet verder onderhandeld over de grens, ze moet openblijven voor de stabiliteit van zowel noord als zuid. Desondanks groeit in Dublin de vrees dat de nieuwe regering van hardleerse brexiteers, in het parlement gesteund door de ultraprotestantse DUP die Noord-Ierland nog het liefst van de rest van het eiland zou afzagen om het tegen Groot-Brittannië te kleven, op 31 oktober gewoon de stekker eruit trekt. Een harde brexit, meteen ook voor een stuk de stekker uit het vredesakkoord. Het lijkt Johnson oprecht niet te kunnen schelen. In een aantal turbulente dagen voor Anglo-Ierse relaties noemde de Ierse buitenlandminister Simon Coveney Johnsons uitspraken over de backstop ‘erg onbehulpzaam’ en vroeg zich luidop af waarom hij meteen frontaal de aanval lijkt in te zetten op Ierland: ‘Maar alleen hij kan op die vraag antwoorden.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden