Maandag 26/09/2022

OpinieHeleen Debruyne

Het gaat niet om Marc Overmars. Wat meer zorgen baart is de houding van Antwerp

Heleen Debruyne. Beeld Thomas Sweertvaegher
Heleen Debruyne.Beeld Thomas Sweertvaegher

Heleen Debruyne is schrijfster, columniste en feministe.

Heleen Debruyne

Marc Overmars, de nieuwe directeur voetbalzaken van Antwerp FC, is van het grensoverschrijdende type. Een man in een hoge positie die zijn macht gebruikt om andermans grenzen te overschrijden – of die door zijn machtspositie alle gevoel voor andermans kwetsbaarheden verloren is – het is niet meer iets om verbaasd of zelfs maar gechoqueerd van op te kijken. Het halve personeelsbestand van The Voice of Holland, Bart De Pauw, Bo Coolsaet, Jan Fabre, professoren, assistenten, regisseurs, enzovoorts, ik word er zo langzamerhand een beetje blasé van: waar macht is, is misbruik. We weten het.

Wel verbazend in deze tijden: na een mediastorm over zijn gedrag als directeur bij Ajax haalde Antwerp Overmars binnen alsof er niets aan de hand is. Zijn vorige ploeg stuurde hem de laan uit na meldingen van stalkerig gedrag en het versturen van foto’s van zijn piemel naar vrouwelijke medewerkers, Antwerp onderhandelde over zijn contract zonder daar een zaak van te maken. “Een privékwestie”, vindt Antwerp het gedoe bij Ajax.

De supporters van Antwerp zijn maar wat blij: de in de internationale voetbalwereld hoog aangeschreven Overmars zouden ze zonder dat schandaal waarschijnlijk nooit hebben kunnen betalen. Alles voor de club! Ze zijn er kennelijk gerust op dat de man deze keer aan de verleiding zal kunnen weerstaan om piemelfoto’s te sturen. Hij heeft immers aangegeven “zich te schamen” en bovendien is het allemaal wel erg vervelend voor zijn gezin, zei hij.

Juridisch gezien is er inderdaad weinig aan de hand. Er loopt geen strafrechtelijke procedure in Nederland, alleen een zaak bij het Instituut Rechtspraak. In het ergste geval schorst dat instituut hem levenslang voor alle functies binnen het Nederlandse voetbal, maar dat heeft geen invloed op wat hij buiten zijn landsgrenzen doet.

En heeft Antwerp geen punt, verdient Overmars geen tweede kans, net zoals topvoetballer Radja Nainggolan die werd betrapt op te snel rijden onder invloed bij Antwerp een tweede kans kreeg? Natuurlijk wel. Nog los van het feit dat de meeste mensen een tweede kans verdienen is het inderdaad onwaarschijnlijk dat Overmars dezelfde fouten herhaalt; hij mag blij zijn dat hij nog aan de bak is gekomen, hij kijkt wel uit wie hij de volgende keer lastig valt.

Maar het gaat niet om Marc Overmars. Marc Overmars is een voorspelbaar typetje, een irrelevant individu. Wat meer zorgen baart is de houding van Antwerp. Bij Ajax kon Overmars zijn gang gaan omdat de bedrijfscultuur dat toeliet. Medewerkers spreken over een apenrots, een machocultuur. In de communicatie rond deze zaak doet Antwerp weinig om ons te doen geloven dat de apenrots daar minder steil is.

Marc Overmars bij zijn voorstelling als technisch directeur van Antwerp FC. Beeld BELGA
Marc Overmars bij zijn voorstelling als technisch directeur van Antwerp FC.Beeld BELGA

De affaire-Overmars afdoen als een privékwestie is bizar. Een strafblad zoals dat van Radja Nainggolan zou je nog een privékwestie kunnen noemen: zijn fouten hebben niet meteen iets met zijn professionele positie te maken. Maar een ondergeschikte expliciete foto’s sturen en bombarderen met flirterige berichten is absoluut geen privékwestie. Net door zijn positie binnen een organisatie heeft iemand macht over een ondergeschikte, macht die de deur openzet naar misbruik. En daarom is het de verantwoordelijkheid van die organisatie om erop toe te zien dat er goed met die macht wordt omgegaan.

Martha Nussbaum beschrijft het in Bastions van hoogmoed: het gaat niet om de individuele dader per se, maar om de structuren waarin hij (of soms zij) opereert. Door zijn macht binnen die structuren leert hij een ander zien als inwisselbaar, als eigendom, als instrument. En ook door die positie maken die figuren zich onmisbaar. Ze halen geld en prestige binnen, zodat hun organisatie in de verleiding komt hen een hand boven het hoofd te houden wanneer er misbruik aan het licht komt. Er staat immers veel op het spel.

Antwerp lijkt vooral bezig met het geld en prestige dat Overmars de club kan opleveren. Het installeren van een meldpunt of gesprekken met het personeel volstaan dan niet om misbruik te voorkomen. Antwerp, maar bij uitbreiding alle bedrijven en organisaties die hiërarchisch gestructureerd zijn, zouden hun leidinggevenden er op gezette tijden moeten aan herinneren dat zij macht hebben, hen uitleggen hoe macht werkt en dat je van macht meestal geen beter mens wordt.

Zolang er geen breder bewustzijn is over wat macht vermag, hebben de Overmarsjes van deze wereld vrij spel – zelfs wanneer hun zaak breed wordt uitgesmeerd in de pers.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234