Zondag 16/06/2019
Carl Devos Beeld Carl Devos

Colum Carl Devos

Het feestcomité van de Wetstraat houdt ons bezig met strategisch vermaak

De politieke actualiteit volgens UGent-politicoloog en De Morgen-columnist Carl Devos.

De lummelende campagne is aan een opstart toe. Na verkiezingen en de overdosis politieke miserie met de regeringsval vorig jaar, en vijf jaar kibbelkabinet, is de appetijt in politiek bij velen weg. Omdat samenvallende verkiezingen over zowat alles gaan, wordt dagelijks een of ander groot plan voorgesteld. Maar wie eraan voorbij loopt, mist evenveel als een soapaflevering. Niets. Morgen kabbelt het verhaal onveranderd voort.

Eind vorig jaar leek migratie te overheersen. Ondertussen maken opvallende ideeën in het nieuwe boek van Theo Francken geen zucht los. Klimaatmarsen lopen dood. En trokken verschillende thema’s voorbij. De gedachte dat verkiezingen door één of enkele thema’s beheerst worden, is een uitvinding van professionals. Pas achteraf, na grondig electoraal onderzoek, blijkt waarop kiezers hun stem baseerden. Ervaring leert dat welvaart, ‘eten en drinken’ en dat veilig en zeker kunnen doen, in regel overheersen. De onderste lagen van Maslows behoeftepiramide: koopkracht, tewerkstelling, pensioen, zorg, enz.

Daarover ging de berekening door het Planbureau van partijprogramma’s. Die is leerrijk. En zeer onvolmaakt. Niet voor herhaling vatbaar. Het Planbureau had te weinig middelen, partijen beslisten zelf waarover ze examen afleggen en mochten antwoorden tijdens de evaluatie bijsturen. Deze schijn van objectivering heeft de spilzucht niet bedwongen. In de harde strijd strooit iedereen lekkers rond. N-VA ligt ver voor, maar verliest terrein. In het peloton van CD&V, Open Vld, Groen en sp.a kan het alle kanten uit. Er moet dus verleid worden. De pretpedagogie heerst. Daarin zit te verwelkomen ideologische verscheidenheid, maar die mag duidelijk veel kosten. Hier en daar doen sommige partijen enige moeite om ook aan inkomsten te denken, maar omdat het slechts deelberekeningen zijn van delen van het totale programma, is de factuur onbekend.

Besparen en belastingen is het nieuwe taboe, al lijkt een hogere zorgpremie ondertussen zeker. Rechts zoekt schijninkomsten in opgepimpte terugverdieneffecten, links ziet fiscale fraude en rijken als budgettair sluitstuk. Partijen schrijven ongedekte cheques. Ze slaan nog grotere gaten in de budgettaire krater. En ondertussen doet niemand, werkelijk niemand, moeite om dat bestaande gat te dichten. O ja, maandelijks komen er ongeveer 10.000 gepensioneerden bij, de jaarlijkse vergrijzingskosten stijgen met miljarden. En de productiviteit verzwakt. En zijn er dringend veel overheidsinvesteringen nodig, onder andere in zorg, mobiliteit, klimaat en energie, bovenop het bestaande gat. De kosten van enkele beloftes van deze campagne mogen dankzij het Planbureau iets duidelijker zijn, hoe die betaald moeten worden niet. Wie brengt de realiteitszin terug?

Zweden vs. volksfrontregering

Ondertussen houdt het feestcomité van de Wetstraat zich en ons bezig met strategisch vermaak. Omdat CD&V haar positie van kingmaker verloren ziet gaan, zoekt ze schwung en lanceert ze een kandidaat-minister-president. Een gekende techniek. In 2007 stelde toenmalig sp.a-kopman Vande Lanotte zich kandidaat-premier, niet om het te worden, wel om zich tussen Leterme en Verhofstadt te wringen. In 2010 outte Marianne Thyssen, tegen haar goesting, zich als kandidaat-premier, omdat Leterme daarvoor te laf was. Toen was het federale niveau blijkbaar nog niet te complex. Het hield de N-VA-pletwals niet tegen. Die wil nu vooral consolideren: Jan Jambon kandideerde in twee zittijden voor het premierschap. Om de federale Zweedse ambities van zijn partij te bevestigen, nadat N-VA Michel I liet vallen en het leek alsof ze uit was op federale onbestuurbaarheid.

Helaas had N-VA geen enkel argument klaar om te verduidelijken waarom een nieuwe Zweedse versie niet dezelfde miserie van Michel I zal kennen. Nochtans is Zweeds II de federale standaardpositie. De relaties tussen CD&V en MR behoren tot de beste in de Wetstraat. Allicht ook daarom geen CD&V-kandidaat-premier. Nochtans is de kans groter dat CD&V de premier mag leveren, dan de minister-president. CD&V ligt op Vlaams niveau even ver achter N-VA als federaal. Als CD&V zegt dat er federaal geen vacature is, stemt ze dan in met Charles Michel? Crevits is geschikt als regeringsleider, Koen Geens ook.

Ook elders is de stratego zo doorzichtig dat hij verveelt. N-VA trok in 2010 ten strijde tegen de ‘verstrikking’ van Vlaanderen, in 2012 via de dorpsstraat tegen Di Rupo I, in 2014 stond het N-VA vs. het PS-model, in 2018 zou een vierkoppig links monster De Wever uit het stadhuis verdrijven, nu is het weer van dat: de Zweden tegen de volksfrontregering. Al is die laatste zeer onrealistisch, wegens de afkeer van MR en PS tegen de PTB. Maar dat schrikbeeld moet de centrumrechtse kiezer mobiliseren voor N-VA, Zweedse spits. Premier Calvo als vogelverschrikker.

Nog een kleine maand vooraleer we ontwaken uit dit pretpark.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden