Donderdag 17/06/2021
Alain Gerlache. Beeld DM
Alain Gerlache.Beeld DM

ColumnAlain Gerlache

Het extreemrechtse virus stopt niet aan de taalgrens

Journalist Alain Gerlache overschouwt de politieke actualiteit. Hij doet dat afwisselend met oud-journalist Walter Zinzen en oud-journalist en -politicus Siegfried Bracke.

“Zet die ploat af!” Met alle respect, aan die woorden van Bart De Wever, tegen de deejay op zijn overwinningsfeest in 2012, moest ik denken toen ik de uitval van minister van Defensie Ludivine Dedonder tegen de N-VA hoorde, onmiddellijk gevolgd door de replieken van Theo Francken tegen de PS, na het nieuws van de vlucht van Jürgen Conings. Ze waren weer bezig! Voor de zoveelste keer voerden de twee partijen een versleten klassieker op die vooral hun partijbelangen dient en elk debat ten gronde in de kiem smoort.

Toch hebben die verwijten van de minister meer dan één waarnemer verrast. Was ze al vergeten dat de PS en de N-VA in de voorbije maanden tweemaal erg ver gevorderd waren in onderhandelingen die tot een federale regeringsvorming hadden kunnen leiden? Hoe kun je een coalitie vormen met haatzaaiers? Het is jammer dat een vertegenwoordiger van de nieuwe Franstalige politieke generatie in het oude cliché vervalt dat ook in Vlaanderen een hardnekkig leven leidt: als er een probleem opduikt, is dat altijd de schuld van de andere gemeenschap.

De minister heeft haar communicatie inmiddels bijgestuurd en houdt zich nu meer bij de feiten en hun analyse. Maar het incident zegt alles over een mentaliteit in het zuiden van het land die vrijwel systematisch Vlaanderen met extreemrechts associeert, terwijl Wallonië zich op dat vlak niets te verwijten zou hebben. Franstalig België kent inderdaad geen politiek equivalent van het Vlaams Belang, dat vorig weekend met de verklaringen van zijn voorzitter zijn ware gelaat weer heeft getoond. Sinds de Tweede Wereldoorlog zijn alle pogingen om in Franstalig België een extreemrechtse partij te vormen mislukt. Bij sommige verkiezingen nadert het totaal van de extreemrechtse stemmen de 10 procent, onder meer in Henegouwen, maar die stemmen gaan naar verscheidene kleine partijen die door hun verdeeldheid worden geneutraliseerd. Terwijl rechts-populistische ideeën zowat overal in opkomst zijn, blijft Wallonië de uitzondering op de Europese politieke kaart.

Geen groepsimmuniteit

Is Franstalig België dan van nature immuun voor de ideeën van een beweging waarin traditioneel extremisme, populisme en een door de covidcrisis aangewakkerde afkeer van het systeem elkaar vinden? Nee. In de sociale media zien we dat Franstaligen zich aansluiten bij groepen die Jürgen Conings steunen. Ze hebben zelfs Franstalige tegenhangers gekregen, zoals ‘Soutien à Jürgen’, een groep die volgens de krant La Dernière Heure verscheidene duizenden leden telde voor ze werd verwijderd. En de poster ‘Il faut sauver le soldat Jürgen’ geïnspireerd door de film Saving Private Ryan met Tom Hanks, blijft op Facebook de ronde doen. In dezelfde krant zegt Benjamin Briard, een politoloog van de UCLouvain: “In werkelijkheid is de extreemrechtse ideologie aan de Franstalige kant net zo goed aanwezig. Ze mist alleen een structuur en een leider.”

Is dat ontbreken van een leider die de populisten kan verenigen en er een politiek gezicht aan kan geven het resultaat van het fameuze cordon sanitaire dat de Franstalige media toepassen – anders dan de Vlaamse in Vlaanderen? Het is lang niet de enige factor maar kan er wel toe bijdragen, door potentiële leiders uit bijvoorbeeld politieke televisieprogramma’s te weren. Maar los van de vraag of het cordon doeltreffend is, moeten we vaststellen dat het niet meer dezelfde impact heeft als toen het dertig jaar geleden werd ingevoerd. Niet alleen omdat het internet en de sociale media de situatie grondig hebben veranderd, maar ook omdat het populistische discours bij monde van Trump, Orbán, Salvini, Bolsonaro en de rest sinds lang uitvoerig in de Franstalige traditionele media aan bod komt.

En last but not least is er Marine Le Pen. De Franse media, die in Franstalig België druk worden bekeken, hebben geen cordon sanitaire voor de voorzitster van het Rassemblement National en haar luitenants. Hun aanwezigheid zal nog versterkt worden met de Franse regionale verkiezingen deze maand en zeker in de aanloop naar de presidentsverkiezing, over minder dan een jaar, waarvan het niet langer uitgesloten is dat Le Pen ze wint. Welke gevolgen kan dat alles hebben voor extreemrechts in Franstalig België, zijn ontwikkeling en structurering? In plaats van elke keer het spook van een extreemrechts Vlaanderen uit de kast te halen, zouden sommigen zich beter zorgen maken over de evolutie bij ‘onze Franse vrienden’ en de mogelijke contaminatie in Wallonië en Brussel.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234