Zaterdag 19/10/2019

Opinie

Het ergste wat de VS kunnen doen in Venezuela, is doorgaan zoals ze bezig zijn

Lode Delputte Beeld Tim Dirven

Lode Delputte is journalist bij De Morgen.

Terwijl een mensenmassa opnieuw de straten van de Venezolaanse steden innam, woensdag, riep parlementsvoorzitter en oppositieleider Juan Guaidó zichzelf uit tot wettelijk staatshoofd van de Zuid-Amerikaanse republiek. Hij legde prompt de eed af.

De 35-jarige politicus beroept zich op de grondwet, die de voorzitter van het parlement in staat stelt interim-president te worden als de echte president afwezig is. Volgens Guaidó is de onlangs herkozen Nicolás Maduro niet het officiële staatshoofd. De stembusgang van mei vorig jaar stond immers bol van de onregelmatigheden, en zowel de Verenigde Naties, de Europese Unie, de VS als meerdere Zuid-Amerikaanse landen verwierpen hem. Volgens peilingen eist ook 80 procent van de Venezolaanse burgers, die kreunen onder een jaarinflatie van 1.300.000 procent en nog steeds hun land verlaten, dat Maduro opstapt – autoritair en incompetent als hij gebleken is.

Zodoende zit de staat met de grootste olievoorraden ter wereld plotsklaps met twee presidenten. Aan de ene kant Guaidó: hij wordt gesteund door de meerderheid van de Venezolanen, door de regering-Trump die er als de kippen bij was om hem als staatshoofd te erkennen, door een forse groep Zuid-Amerikaanse landen waaronder Brazilië, Chili en Colombia, én – zij het tot dusver niet erg expliciet – door de Europese Unie, die op nieuwe en vrije verkiezingen aanstuurt.

Aan de andere kant staat Maduro, die de steun krijgt van Rusland, Turkije, Cuba en enkele linkse regeringen in de regio, en die tot nader order flink de hand op de knip houdt wat betreft de staatsinstellingen, het leger incluis.

De vraag luidt hoelang de patstelling zal aanhouden zonder dat er nog meer bloed vergoten wordt. Guaidó heeft de legitimiteit misschien wel aan zijn kant, oliegeld en wapens blijven in handen van zijn aartsrivaal. In het verleden werden Venezolaanse oppositieleiders een voor een gearresteerd of op het hazenpad gedwongen. Ook nu weer kan Maduro een repressiegolf ontketenen waar doden bij vallen, veel meer dan het tiental van de jongste uren.

Het is voor Guaidó ook geen geschenk dat uitgerekend Donald Trump hem als eerste de hand reikt. Natúúrlijk zegt Maduro, die stante pede de diplomatieke relaties verbrak, dat hij het slachtoffer is van een door het Witte Huis opgezette putsch.

En natúúrlijk schreeuwt hij van de daken dat het grote imperialistische complot het heroïsche linkse Venezuela op de knieën dwingt om een marionettenregering op de been te helpen. Of nóg zo’n oude riedel: waar zou het Washington anders om te doen zijn dan de hand te leggen op de Venezolaanse oliereserves? Het is dat die ideologische plaat stilaan grijsgedraaid is, in Centraal- en Zuid-Amerika blijven veel burgers er gevoelig voor, en daar rekent Maduro op.

Het ergste wat Washington kan doen, is dan ook doorgaan zoals het bezig is. Suggereren, zoals hoge ambtenaren onder voorwaarde van anonimiteit deden, dat “alle opties op tafel liggen”. Dat de VS weleens de militaire spierballen kunnen laten rollen als Maduro Guaidó en de zijnen een haar krenkt. Voorwaar, een gewapende interventie zou het ideale recept zijn voor nog meer chaos, en die kan Venezuela missen als de pest.

Laat ons wel wezen, die laatste optie lijkt in deze fase meer op blufpoker. Maar ze bevat daarom niet minder een waarschuwing: andere actoren op het wereldtoneel, met name de Europese Unie, moeten korter op de bal spelen in plaats van toch weer koud en warm te blazen en het initiatief voor het volle pond aan de VS over te laten.

Uiteraard ligt het meest wenselijke scenario in een keurig georganiseerde overgang van autoritair naar democratisch. Maar dat laatste heeft meer kans op slagen als Juan Guaidó ook van Europa carte blanche krijgt om een geweldloze transitie in de luiden.

In afwachting daarvan gaat Nicolás Maduro misschien wel de heikelste periode tegemoet sinds het overlijden van zijn mentor en voorbeeld Hugo Chávez. Als Maduro wijs is, treedt hij af en doet hij de verkiezingen op eerlijke basis over.

Enig probleem: wijsheid heeft de man tot nu toe amper laten zien.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234