Vrijdag 20/05/2022

OpinieMarc Spruyt

Het enige wat Borgerhout mist, is een museum. Er zijn nochtans opportuniteiten zat

null Beeld Benoit De Freine
Beeld Benoit De Freine

Marc Spruyt is auteur van Reisgids Borgerhout: voor toevallige en blijvende passanten (uitgeverij Luster).

Marc Spruyt

Het wordt tijd dat Antwerpen verder kijkt dan de Grote Markt. Waar blijft het plan om ook te investeren in toeristische publiekstrekkers in de districten?

Op tien minuten wandelen van het station Antwerpen-Centraal staat een van de prachtigste monumenten van Antwerpen. Mocht het in Zurenborg op de Cogels-Osylei gelegen zijn - het zou er trouwens niet misstaan - dan zou heel de wereld ernaar komen kijken. Maar het heeft de pech een kilometer verder te staan, op het Moorkensplein, in het hart van Borgerhout. Geen enkele Antwerpse reisgids vermeldt het. Het is nochtans het mooiste van alle Antwerpse districtshuizen - we hebben het inderdaad over het oud-gemeentehuis van Borgerhout - en alom geroemd als parel van neo-Vlaamse renaissance, een pronkstuk van de negentiende-eeuwse architectuur. Je kan er redelijk makkelijk binnen en met een audiotour een rondleiding volgen.

Borgerhout heeft de voorbije jaren een ware metamorfose ondergaan. Wie hier tien jaar geleden wegtrok en vandaag komt terugkijken, zal stomverbaasd zijn. Borgerhout bruist van de initiatieven en van de ondernemingszin. De ene na de andere hippe bar opent er de deuren, eettentjes zijn er in alle geuren en kleuren, en zelfs hotels en B&B’s verheugen zich op steeds meer gasten uit binnen- en buitenland. Twee Borgerhoutse restaurants staan in de Michelin Gids en de Gault & Millau. Drie van Antwerpens meest gerenommeerde kunst- en cultuurhuizen bevinden zich op Borgerhouts grondgebied. Wekelijks passeren zo honderden, soms zelfs duizenden mensen door Borgerhout onderweg naar De Roma, kunstgalerie Zeno X of Muziekcentrum Trix.

Alleen: Borgerhout staat niet op de toeristische kaart van Antwerpen. Soms lijkt het wel alsof er met opzet in een boog omheen gelopen wordt. Wie in het toerismekantoor in het treinstation gaat vragen wat er in de buurt zoal te zien is, wordt de andere kant opgestuurd. Ook de gloednieuwe attractie The Antwerp Story in Het Steen - die toeristen moet wegwijs maken door Antwerpse wijken - lijkt Borgerhout niet te kennen. Nu er zelfs een reisgids over Borgerhout is verschenen - nota bene bij de hippe Antwerpse uitgeverij Luster - wordt het tijd dat Borgerhout ook als toeristische bestemming wordt geprofileerd. Het enige wat daarvoor eigenlijk nog ontbreekt is: een museum… Er zijn nochtans opportuniteiten zat.

Ga je vandaag naar het Museum aan de Stroom (MAS), dan vind je daar op de vierde verdieping de vier originele reuskens van Borgerhout. Geboortejaar: 1712. De reuskens zijn zowat heilig in Borgerhout en nog steeds brengt de jaarlijkse reuzenstoet een massa volk op de been. Ze staan daar mooi in het MAS, zeker en vast. Maar nog beter dan Borgerhout in het MAS, zou zijn: het MAS in Borgerhout... Allez ja, niet letterlijk het MAS natuurlijk (dat heerlijke museum mag gerust blijven waar het nu staat...), maar iets zoals het MAS. Een museum op Borgerhoutse leest.

Immigratie

Dus, haal die reuskens die nu in het MAS staan terug naar Borgerhout en bouw daar een museum rond. En vertel in dat museum meteen ook het verhaal van een ander fenomeen dat altijd heel sterk met Borgerhout is geassocieerd: de immigratie naar onze contreien. Want, het is een huizenhoog cliché, maar wel eentje met een diep fundament: in Borgerhout is migratie van alle tijden. Of het nu de boerenzonen uit de Kempen waren, of de arbeidsmigranten uit de Maghreb-landen, allen waren ze nodig voor de grote infrastructuurwerken rond Antwerpen, zoals de bouw van de Brialmont-omwalling en de aanleg van de ringspoorweg in de 19de eeuw, de afbraak van diezelfde Brialmont-omwalling en de aanleg van de Antwerpse Ring en van de premetro in de 20ste eeuw, en de Oosterweelverbinding vandaag. Geef Borgerhout een museum dat even schitterend is als het Red Star Line Museum, maar dat veel nadrukkelijker het verhaal vertelt over de geschiedenis van de immigratie naar Borgerhout, Antwerpen en België, en hoe die onze samenleving mee heeft vormgegeven. Of haal er nog een andere geschiedenis bij: die van de strijd voor meer democratie. In Borgerhout werden in 1893 vijf stakers doodgeschoten tijdens een betoging voor het algemeen stemrecht. De dag erna werd het gehate cijnskiesrecht vervangen door het algemeen meervoudig stemrecht voor mannen boven de 25. Een eerste stap naar meer democratie, ook daarin speelden Borgerhoutse gebeurtenissen een doorslaggevende rol. Mogelijkheden zat dus, voor wie er even over wil nadenken.

Waar zo’n museum dan moet komen? Al jaren wordt een nieuwe functie gezocht voor de ontwijde Sint-Jan-Evangelistkerk in Oud-Borgerhout - in de volksmond de Peperbus. Een reusachtig groot gebouw, op een steenworp van de Turnhoutsebaan, dat snakt naar een nieuwe bestemming. Wel, dit zou er een kunnen zijn die geworteld is in de Borgerhoutse geschiedenis en een echte boost kan geven aan deze buurt.

Want waarom zouden alle prestigieuze Antwerpse musea op één kilometer van de Grote Markt moeten liggen? Antwerpen is toch groter dan de Grote Markt?

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234