Vrijdag 24/09/2021
Jana Antonissen. Beeld DM/Bart Hebben
Jana Antonissen.Beeld DM/Bart Hebben

ColumnJana Antonissen

Het enige dat dit weekend ritueel geofferd wordt, is je lever

Jana Antonissen is journalist. Haar column verschijnt wekelijks.

Midzomer is aangebroken. De zomerzonnewende wordt in onze contreien helaas niet meer gevierd, maar in Zweden, waar ik nu ben, is het midzomerfeest minstens even belangrijk als Kerstmis.

In de tijd van de Vikingen werden met Midzomer offers aan de vruchtbaarheidsgoden gebracht. Dit ritueel markeerde het einde van het voorbereidende werk op de akkers; wat gezaaid werd, moest nu rijpen.

Bij wijze van voorbereiding bekeek ik Midsommar, de geprezen, in zonneschijn gedoopte horrorfilm van Ari Aster uit 2019. In mijn eentje, want mijn vriend durfde niet. Zoveel Vikingbloed vloeit er dan toch niet meer door zijn Zweedse aderen.

Misschien maar beter ook, want zo gezellig waren die krijgslustige Vikingen uiteindelijk niet. En nog minder gezellig zijn zij die zich er vandaag nog steeds gretig mee associëren.

Zo herinner ik me een beer van een marktkramer in een buitenwijk van Sint-Petersburg die SS-troep, inclusief oude wapens waarvan onduidelijk was of ze nog werkten, verkocht.

De Rus vroeg waar ik vandaan kwam. België vond hij een weinig bevredigend antwoord, maar toen hij vernam dat Nederlands mijn moedertaal was, zag ik zijn ogen oplichten.

“Aha”, zei hij, “een echte Viking; net als ons”. Ik knikte vriendelijk en maakte mij snel uit de voeten.

Maar Midsommar dus. In de film bezoekt een groepje Amerikaanse vrienden een midzomerviering op een van de buitenwereld afgezonderde plattelandscommune in het noorden van Zweden, waar de zon nooit ondergaat. Heel peace and love allemaal; althans, op het eerste gezicht. Want al snel blijkt dat hun midzomertradities net iets verder gaan dan de gebruikelijke bloemenkransen en gerookte haring.

De scène die mij het meest bij de lurven greep, was die waarin twee zeventigers rituele zelfmoord pleegden door voor het oog van de verzamelde gemeenschap van een enorme rots te springen.

“Ah, ättestupa”, zuchtte mijn vriends grootmoeder wanneer ik haar erover vertelde. Ze verwees daarmee naar een oud fenomeen, waarbij senioren die niet langer voor zichzelf konden zorgen de afgrond in sprongen, of geduwd werden.

“Ik weet alvast een goede klif,” lachte ze, “misschien kan ik een van mijn kleinkinderen vragen me erheen te rijden als mijn tijd gekomen is”.

Brutaal vond ze dat prehistorische gebruik niet per se. “Je wilt je familie ten slotte niet te veel tot last zijn.”

In lokale media werd de laissez-fairestrategie waarmee Zweden de pandemie aanpakte nochtans al een moderne vorm van ättestupa genoemd. Met haar 14.600 sterfgevallen heeft Zweden maar liefst tussen de zeven à tien keer meer coviddoden dan alle andere Scandinavische landen.

Mijn vriends grootmoeder is ondertussen gelukkig al even gevaccineerd. Deze Midzomer hoeft ze niet meer alleen aan een tafeltje haar feestmaal te verorberen.

Zelf trekken wij met enkele vrienden naar een huisje aan een afgelegen meer. Onderweg laden we onze kofferbak vol bij een van de door de staat uitgebate alcoholwinkels.

“Maak je geen zorgen”, zegt mijn vriend. “Het enige dat dit weekend ritueel geofferd wordt, is je lever.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234