Donderdag 22/08/2019

Economie

Het einde van supergoedkoop geld is nabij

Paul De Grauwe is professor aan de London School of Economics. Zijn column verschijnt wekelijks.

Paul De Grauwe. Beeld Wouter Van Vooren

Het zat er al een tijdje aan te komen en verleden week gebeurde het. De Amerikaanse centrale bank, de Federal Reserve, verhoogde de interestvoet die ze aanrekent op haar kredieten tot een band tussen 0,75 procent en 1 procent. Tegelijk kondigde Janet Yellen, de voorzitster van de Federal Reserve, aan dat meer rentestijgingen dit jaar in de pijplijn zitten.

Dit lijkt het einde te zijn van de politiek van supergoedkoop geld, die de Amerikaanse centrale bank volgt sinds het uitbreken van de financiële crisis in 2008. De Federal Reserve is tot het besluit gekomen om het roer geleidelijk om te gooien omdat dit beleid in essentie geslaagd is. De inflatie ligt nu rond de 2 procent en dat is ook het streefcijfer van de centrale bank. De economische groei bedraagt nu iets meer dan 2 procent en de werkloosheid is gezakt tot onder de 5 procent. Tijd dus om het geldbeleid te normaliseren en de rentevoet opnieuw naar normale niveaus te sturen. Voor een economie met een inflatie van 2 procent is een normaal rentepeil zo tussen 3 en 4 procent. Als de rentevoet dit peil bereikt, zal de Federal Reserve met tevredenheid kunnen stellen dat het mission accomplished is.

In de eurozone zijn we nog niet zover. Dat heeft alles te maken met het feit dat de Europese Centrale Bank later begonnen is dan de Federal Reserve met een beleid van supergoedkoop geld. Het zal daarom wat langer duren totdat de ECB kan besluiten dat de opdracht volbracht is. De tekenen duiden echter in dezelfde richting als in de VS. De inflatie in de eurozone is nu dicht bij het streefcijfer van 2 procent. De economische groei komt in de buurt van 2 procent en de werkloosheid, hoewel nog altijd veel hoger dan in de VS, is aan een neerwaartse beweging begonnen. Het zal niet zo lang meer duren totdat de ECB het roer omgooit en het beleid van supergoedkoop geld vaarwel zegt.

We kunnen vandaag een voorlopige balans opmaken van het geldbeleid dat door de belangrijke centrale banken sinds het begin van de crisis werd gevoerd. En die balans is positief. Een van de effecten van de financiële crisis was dat heel veel economische agenten (bedrijven, huishoudens, beleggers) erg conservatief waren geworden en liefst veel liquiditeiten opstapelden. In zo'n omgeving moeten de centrale banken heel veel liquiditeiten (geld) verschaffen. Doen ze dat niet, dan blijft de economie in een deflatoire spiraal vastgekluisterd waarin al die economische agenten, in een poging om liquiditeiten op te stapelen, allerlei activa verkopen en hun bestedingen nog verder doen krimpen. 

Een biljet van 20 euro siert de gevel van de ECB in Frankfurt. Beeld BELGAIMAGE

De centrale banken maakten de juiste analyse en kwamen tot de conclusie dat de enige manier om die deflatoire spiraal te stuiten erin bestaat royaal veel geld in de economie te pompen. In de jaren 30 van de vorige eeuw deden de centrale banken dit niet en het gevolg was de Grote Depressie die de werkloosheid tot ongekende hoogten bracht en een van de belangrijkste oorzaken was van een gruwelijke oorlog.

Is dit nu het definitieve einde van de deflatoire spiraal?  Voorlopig wel. De economie is aan de beterhand in de VS en in Europa. Er zijn wel een aantal risico’s. Het is niet uit te sluiten dat de Trump-administratie een proces van protectionisme in gang zet, wat tot een wereldwijde handelsoorlog kan leiden. In dat geval zou de wereldeconomie in een nieuwe neerwaartse spiraal kunnen terechtkomen.

Er is ook het feit dat het streefdoel van 2 procent inflatie dat de meeste centrale banken nastreven te laag is. Met een inflatie van 2 procent is de kans dat, na een negatieve schok door dus bijvoorbeeld een handelsoorlog, de economie opnieuw terechtkomt in een deflatoire spiraal veel groter dan wanneer het streefdoel tussen de 3 en 4 procent ligt. Dat was ook de gemiddelde inflatie in Duitsland in de naoorlogse periode, totdat het tijdperk van de euro aanbrak. 

Hoed af voor de centrale bankiers, die het ergste hebben vermeden. Nu moeten ze er ook nog voor zorgen dat we ver genoeg van de afgrond blijven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden