Zondag 12/07/2020
Paul De Grauwe.Beeld DM

ColumnPaul De Grauwe

Het economisch risico van aanslepende regeringsonderhandelingen valt best mee

Paul De Grauwe is professor aan de London School of Economics. Zijn column verschijnt tweewekelijks.

De regeringsvorming blijft aanslepen. Het perspectief op succes is vandaag kleiner dan acht maanden geleden. Hoelang kan een land zonder regering vermijden dat het grote economische schade lijdt? Met andere woorden: wat zijn de economische risico’s van politieke stuurloosheid?

Het recente verleden heeft aangetoond dat die risico’s beperkt zijn. Toen in de periode 2010-’11 de regeringsonderhandelingen 541 dagen duurden en België gedurende die hele periode geen volwaardige regering had, viel de economische schade nogal mee. Sommigen, onder wie de auteur van deze column, betoogden toen dat de afwezigheid van een echte regering het land goed uitkwam. Dat was de periode toen de schuldencrisis landen ertoe aanzette om diepe budgettaire bezuinigingen door te voeren. Ze deden dat aangevuurd door de financiële en politieke elites in Europa, en dit op het slechts mogelijk moment. Nederland had toen een sterke regering en bezuinigde met groot enthousiasme en met veel applaus van dezelfde politieke en financiële elites. Het land verviel daardoor opnieuw in een recessie en bracht zichzelf grote schade toe. België had toen geen regering en ontsnapte daardoor aan die austeriteits­epidemie die de landen van de eurozone toen teisterde.

Dit historische antecedent betekent natuurlijk niet dat de afwezigheid van een volwaardige regering altijd positief uitvalt. De periode 2010-’11 was uniek en niet te vergelijken met de economische situatie van vandaag. De vraag is dus opnieuw: welke economische risico’s gaat het land aan door het feit dat het nog steeds geen regering heeft?

Laten we beginnen met de budgettaire risico’s. Ik hoor nogal wat alarmkreten van analisten, vooral uit de financiële wereld, die wild tekeergaan als er onvoldoende bezuinigd wordt. Het feit dat we geen regering hebben belet ons orde op zaken te stellen en dreigt het land in een diepe put te duwen waar het met moeite uit zal geraken, hoor ik uit dezelfde hoek.

Heilig getal

Laten we hier wat perspectief bieden. Het budgettaire tekort van België bedroeg volgens de Europese Commissie 2,3 procent van het bbp in 2019. De voorspelling van diezelfde Commissie voor 2020 is 2,6 procent. Daarmee zitten we in een groep van landen met regeringen (Frankrijk, Spanje, Italië) die een tekort hebben van dezelfde orde­grootte. Dat is een probleem, en we zullen er iets moeten aan doen. Maar het is ook geen catastrofe.

Ik weet het, er is het onheilspellende heilig getal 3 dat door de Commissie angstvallig bewaakt wordt. Maar die angst voor het getal 3 vindt haar oorsprong in analyses die meer met religie dan met wetenschap te maken hebben. Ik verneem trouwens vanuit Brussel dat de hogepriesters van het getal 3 hun geloof aan het verliezen zijn. Kalmte dus, als de Belgische regeringsonderhandelingen nog wat langer aanslepen.

Een tweede reden tot kalmte heeft te maken met het feit dat de overheidsschuld min of meer gestabiliseerd is. Dit volgt uit het feit dat de verhouding rente/bbp-groei gunstig is. De nominale groei van het bbp (reële groei + inflatie) is nu hoger dan de rente op de overheidsschuld (2,6 procent groei versus 1,8 rente). Dit creëert een omgekeerd sneeuwbaleffect waarbij de schuldratio (verhouding overheidsschuld/bbp) vanzelf daalt. Toegepast op België betekent dit dat ondanks het budgettaire tekort, de overheidsschuld niet stijgt.

Opnieuw, ik wil hiermee niet zeggen dat een volgende regering niets zal moeten ondernemen om het budgettaire tekort te verminderen. Wel dat we moeten ophouden paniek te zaaien. De afwezigheid van een regering zal niet leiden tot een budgettaire catastrofe.

Op koers

Zijn er dan geen andere economische risico’s? We zien de economie graag als een schip met een kapitein die het schip in de goede richting doet varen. De regering is dan de kapitein van dat schip. Als er geen kapitein is, dan kan het schip de verkeerde richting uit varen en wie weet tegen een ijsberg botsen. In dit verhaal leidt de afwezigheid van een regering tot grote gevaren. De metafoor van de kapitein in zijn schip is eigenlijk verkeerd. Een markteconomie bestaat uit miljoenen schepen met miljoenen kapiteins die allemaal hun eigen parcours varen. Het feit dat er geen Belgische regering is, verandert nauwelijks iets aan het parcours van die talloze schepen. Anders uitgedrukt, het bestaan van een regering maakt haast geen verschil voor de goede gang van zaken in de economie.

Alleen als een regering zware vergissingen begaat, kan dat leiden tot grote economische schade. En hier komen we dichter bij de echte risico’s. Als zou blijken dat dit land niet in staat is een werkzame regering te vormen, en als de perceptie ontstaat dat het land, in zijn huidige vorm, niet zal blijven bestaan, dan ontstaan grote risico’s. Want het uiteenvallen van een land is meestal traumatisch en creëert grote onzekerheden die verlammend werken op het economisch gebeuren. Reden om bekommerd te zijn is er dus wel.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234