Donderdag 12/12/2019

opinie

Het Britse Lagerhuis kan zijn rol nu eindelijk claimen

Prof. dr. Lieven Buysse Beeld rv

Lieven Buysse doceert Britse cultuur aan de KU Leuven Campus Brussel.

Een klinkende nederlaag werd het voor Theresa May. De nee-stem voor haar brexitakkoord was verwacht, maar de omvang niet: amper 202 parlementsleden stemden voor, terwijl haar eigen partij alleen al 317 parlementsleden telt. Maar May gaat dapper verder, op zoek naar een uitweg.

Centraal in de debatten die aan de stemming voorafgingen, stond de notie ‘vertrouwen’. Zo had het parlement het vertrouwen gegeven aan de burgers om in een referendum te beslissen over het EU-lidmaatschap, en omgekeerd vertrouwen de Britten erop dat de politiek de uitslag van dat referendum respecteert. Voorstanders van een harde brexit, zonder akkoord met de EU als het moet, riepen er de afgelopen dagen bovendien toe op om te vertrouwen in de kracht van het Britse volk om zijn eigen lot te bepalen waardoor het zou bloeien als nooit te voren. Met het voorgestelde brexitakkoord vragen de regering en de EU dan weer om te vertrouwen op een goed handelsakkoord. De snelheid waarmee dat zou gesloten worden, zou bovendien de noodoplossing voor Noord-Ierland onnodig maken.

Aan elk van die vertrouwenskwesties hangt een angel. Het mandaat van het Britse volk aan het parlement is onduidelijk: 52 procent van de stemmen in het referendum was voor een brexit, maar hoe moest die eruitzien? Iedereen interpreteert “de wil van het volk” naar eigen goeddunken, waardoor zowat iedereen ervan beschuldigd wordt het vertrouwen van de Britten te beschamen. De roep om vertrouwen in eigen kunnen is gebaseerd op het glorieuze Britse rijk van weleer. Dat de wereld veranderd is, lijkt velen te zijn ontgaan: het VK is geen imperialistische koloniale mogendheid meer, en protectionistisch ingestelde landen als China en de VS staan niet te springen voor een vrijhandelsakkoord met het VK. Het nu verworpen akkoord is dan weer te weinig concreet over een mogelijk handelsakkoord met de EU, waardoor het wantrouwen gevoed wordt dat het land nog lang na 2020 aan de EU gebonden zal blijven.

Veel scenario’s die de voorbije dagen circuleerden over hoe het nu verder moet, zouden weinig opleveren. De motie van wantrouwen van de oppositie heeft weinig kans op slagen. Veel Conservatieve partijgenoten stemden tegen Mays deal maar zullen haar niet wegstemmen als premier. Nieuwe verkiezingen zouden het proces verder vertragen en riskeren Labour aan de macht te brengen (al is ook dat verre van zeker). Een nieuw referendum is evenzeer onwaarschijnlijk: waarover zou men moeten stemmen (in/out, voor of tegen deze deal, deze deal of geen deal, deze deal of geen brexit, …)? En een brexit zonder akkoord stort een heel continent (het VK inbegrepen) in chaos.

De enige uitweg is die van een bijgesteld voorstel waar de zwaarste angels uit verwijderd zijn. Daarvoor is overleg nodig over de partijgrenzen heen én tussen de kampen binnen de twee grootste partijen. Enkel zo kan een meerderheid gezocht worden vóór een voorstel in de plaats van tegen een voorstel. Evident is dat niet maar het zou wel een fris recept zijn in het brexitdossier. May gaf al aan dat ze de komende dagen die uitdaging aangaat, en er circuleren voorstellen om als ze faalt, het parlement zelf een poging te laten wagen. Het VK gaat er prat op dat de parlementaire democratie er ontstaan is. Vreemd genoeg heeft het de laatste jaren net geen vertrouwen getoond in die bestuursvorm. Een van de belangrijkste beslissingen ooit, met een complexiteit aan mogelijke gevolgen, gaf het parlement uit handen met een referendum. Vervolgens betrok de regering het parlement twee jaar lang niet bij de brexitonderhandelingen met de EU. Het Lagerhuis kan zijn rol nu eindelijk claimen.

De tijd is krap. Er klinken geluiden om de brexit uit te stellen omdat 29 maart al te dichtbij komt, maar nog los van de vraag of dat juridisch kan, zal het VK dan toch moeten aantonen dat die ingreep zin heeft omdat men dicht bij een oplossing staat. Als het Britse parlement een meerderheid vindt voor een alternatief voorstel, zal de EU eindelijk geconfronteerd worden met een Brits voorstel dat een wezenlijk draagvlak heeft en dan zal ook Europa zich misschien inschikkelijk willen opstellen. Kortom, wat de brexit en de Britse politiek nu nodig hebben, is vertrouwen in de weldaad van het compromis.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234