Zaterdag 20/07/2019

Opinie

Het Boekenweekgeschenk: over moeders, maar zelden door vrouwen

Celia Ledoux. Beeld Eric De Mildt

Celia Ledoux is columniste, feministe en schrijfster. Ze publiceerde twee boeken over jong ouderschap, een sprookjesboek en een roman, Wild vlees

Onlangs stierf Renate Dorrestein, lichtend baken in de literatuur én feministe. Dat bleek in haar schrijven. In haar boeken lachte ze Harry Mulisch uit met zijn seksisme en zijn sacrosancte gewoonte om elke dag een appelgebakje gaan eten in de Américain. Vrouwen bakten die immers beter en zelf.

Een andere doorn in haar satirisch oog: het Boekenweekgeschenk. Dat mocht een schrijfster maar om het decennium schrijven. Zij was een van die enkelingen, en ze haalde de gewoonte erdoor in dat Boekenweekgeschenk zelf. Renate! Mogen we je durf en je talent erven.

Is er veel veranderd? Dit jaar mag Jan Siebelink het Boekenweekgeschenk schrijven. Het thema van de Boekenweek werd bekendgemaakt door de CPNB, het communicatiebureau van de boekenwereld, samen met de schrijver van het Boekenweekessay. De schrijver is Murat Isik. Een man. Tja, het was al twéé jaar een vrouw geweest na zo veel jaren mannen. Het thema? 'De moeder de vrouw.'

Dus worden boek en essay geschreven door twee mannen. Want iedereen heeft een moeder. Heeft! Dus moet er óver haar geschreven worden. Want vrouwen en moeders beschrijven doen we nog helemaal geen eeuwen lang. Nederland spuit opinies, schrijfsters (m/v/x) whatsappen elkaar en sociale media bránden. Want we hebben er genoeg van.

Begrijp me goed: de schrijver (m/v/x) is vrij. Maar de keuze in de Boekenweek is politiek. Het Boekenweekgeschenk kan een inhaalbeweging gebruiken na zo veel decennia genderongelijkheid, maar kiest net bij dit thema weer eens twee mannen.

Dat heeft consequenties. De beschrijving alleen al: 'moeder én vrouw' worden als 'onlosmakelijk verbonden' beschreven. Alsof je geen vrouw kan zijn zonder moederschap! Misschien zou een schrijfster haar identiteit anders bekijken, het wel of niet beleefde en altijd opgedrongen moederschap? Oh, en het moest over begeerte gaan. Tja, vrouwen die over begeerte schrijven, dat zit niet in de fichebak.

Vind maar iemand die die twee identiteiten verwoordt! Kent. Is. Vrouwen zien hun schrijverskunst immers geamputeerd bij een bevalling. En met de portretten van competente schrijfsters kan je amper alle muren van uitgeverijen in de Lage Landen behangen.

Bij de simpelste oproep op Facebook en Twitter stromen de suggesties binnen. Iedereen weet dat schrijfsters, van Diane Broeckhoven tot Rachida Lamrabet, van Monika Van Paemel en Geertrui Daem tot Öznur Karaca hiervoor prima geschikt zijn. Ik kan mijn favorieten opsommen: Saskia De Coster, Annelies Verbeke, Ingrid Vander Veken, Anne Provoost, Gerda Dendooven, Connie Palmen, Lieve Joris, Maartje Luif, Maartje Wortel, Lize Spit, Sylvie Marie, Katrijn Van Bouwel, Niña Weijers, Hanne Bervoets, Fleur Bourgojne, Anne Vegter.

Maar ik vergeet dan uw favoriet, ik vergeet u, en ik durf mezelf er niet naast te zetten. 't Zal aan mijn minderwaardig vrouwelijke ambitie liggen. In elk geval was het nodig: nóg een boek in de eindeloze canon die onze persoonlijke beleving passeert en door een ander laat beschrijven.

Onlangs kwantificeerde Corina Koolen in haar proefschrift het stelselmatige seksisme in de letteren. Schrijfsters bespreken dat al jaren, schrijvers en lezers zien het in. (Stel je voor: mensen zijn m/v/x voor gelijkheid!)

Maar de letteren en zijn instituties blijven stil. Wij zijn niet seksistisch, wij hebben geen genderprobleem. Misschien in het algemeen. Nooit in één specifiek geval. Bij die prijs, die promotie, deze categorisering gaat het elke keer om kwaliteit. Waarom zouden we in eigen boezem kijken? De vrouwtjes waren toevallig de afgelopen drie eeuwen elke keer niet goed genoeg na hun debuut. Maar ze zijn wel lekker om te beschrijven.

CPNB en literaire sector: er is een probleem, het is aantoonbaar. Het is onterecht. Het is seksisme. Daaraan valt iets te doen. Talloze wetenschappelijk verantwoorde, bewezen werkbare mechanismen staan te uwer beschikking. U kiest er bewust voor om dit te negeren. Dat is schuldig verzuim.

U bent seksistisch. En wij nemen het collectief niet meer.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden