Vrijdag 18/10/2019

Aanslag Nieuw-Zeeland

Het bloedbad in Nieuw-Zeeland was gemaakt om viraal te gaan

Charlie Warzel Beeld RV

Charlie Warzel is columnist van The New York Times, gespecialiseerd in online extremisme.

Vrijdag laadde een schutter zijn auto vol wapens, reed naar een moskee in het Nieuw-Zeelandse Christchurch en begon hij te schieten op iedereen die hij zag. Zijn helmcamera filmde alles en het bloedbad was overal ter wereld live op de sociale media te zien.

De aanslag in twee verschillende moskeeën in de stad kostte 49 mensen het leven.

De 17 minuten lange video van een deel van de moordpartij, die zich sneller door het internet verspreidde dan de censors van de sociale media hem konden tegenhouden, is een van de schokkendste documenten – in hoge resolutie – van een massale slachting in het digitale tijdperk. Het filmpje, dat soms aan een gewelddadige videogame doet denken waarin de speler erop los schiet, is een groteske demonstratie van hoe onmenselijk de mens kan zijn.

Video’s van aanslagen zijn natuurlijk bedoeld om de impact van de terreur te vergroten. Maar wat deze gruwel bijzonder maakt – ‘een buitengewone en ongeziene daad van geweld’, zoals de Nieuw-Zeelandse premier Jacinda Ardern het uitdrukte – is niet alleen de methodische uitvoering van de aanslag maar ook de manier waarop de dader alles plande om zo viraal mogelijk te gaan.

Platformen als Facebook, Twitter en YouTube haastten zich om de video en het bijbehorende manifest te verwijderen, maar waren trager dan hun gebruikers. De nieuwe tools met kunstmatige intelligentie, die de platformen van terroristische inhoud moeten zuiveren, bleken niet opgewassen tegen menselijk vernuft en voyeurisme. Al na enkele minuten was de video gedownload en weer op andere platformen gepost. Zo kaatste hij op korte tijd de hele wereld door. Screenshots van lijken werden geüpload naar sites als Reddit, 4chan en Twitter, waar ze keer op keer werden gedeeld.

Sommige gebruikers van Twitter hebben beschreven hoe ze radeloos trachtten te beletten dat de video’s in hun feed werden afgespeeld, om niet bestookt te worden met beelden van het bloedbad.

Internetters hebben de digitale geschiedenis van de schutter opgevist en beelden van wapens en kogelvrije vesten opgeslagen. De digitale voetafdruk van de moordenaar, van de tirades van een blank racistisch manifest tot zijn posts op het berichtenforum 8chan, is tot in alle uithoeken van het web verspreid.

De man wou dat de wereld naar hem zou kijken. Hij richtte een slachting aan en de wereld keek.

Dit is niet de eerste terreurdaad die in realtime wordt uitgezonden.

In 2015 werden in Roanoke, Virginia, twee journalisten vermoord door een schutter die de video op Twitter zette. Niet veel later kreeg Periscope, een live streaming app, kritiek nadat een tienermeisje haar zelfdoding live had uitgezonden.

Nog meer aanslagen zijn live op Facebook uitgezonden, zoals de blijkbaar willekeurige moordpartij van Robert Godwin in 2017. Er zijn ook veel opnamen van soms dodelijke confrontaties met de politie. Sinds de live videotool eind 2015 zijn debuut maakte, hebben gebruikers ook verkrachtingen en kindermisbruik uitgezonden. Een onderzoek van BuzzFeed News in 2017 vond ‘ten minste 45 geweldvideo’s’ op het platform.

Toch lijkt het bloedbad in Christchurch van een ander kaliber, omdat de dader zo goed vertrouwd is met de duistere hoeken van het internet. De video bevat een heleboel verwijzingen naar de online cultuur en haar memes. Net voor het schieten begint, wordt zelfs een bekende YouTube-persoonlijkheid bij naam genoemd.

Het digitale spoor van de schutter wijst erop dat de aanslag door blank racisme geïnspireerd is. Maar ondanks de online posts is er in dit vroege stadium veel dat we nog niet weten. Het 87 pagina’s lange manifest is gekruid met ironisch, zelfbewust commentaar dat bedoeld lijkt als ophitsend voer voor de gemeenschappen waarin de dader geradicaliseerd is. De terrorist van Christchurch, die aan zijn digitale voetafdruk te zien heel goed thuis is op het internet, begrijpt zowel de dynamiek van platformen die valse informatie verspreiden als de manier waarop je tweedracht zaait.

De online gemeenschap heeft de schutter geholpen om zijn boodschap te verspreiden, en dat is even schrikwekkend al het geweld zelf. Dit zou onze nieuwe realiteit kunnen zijn. De haat van de complotgelovers is van het internet op het echte leven overgeslagen en grijpt als een virus om zich heen.

Copyright The New York Times.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234