Zaterdag 06/06/2020

OpinieBea Cantillon & Stijn Latré

Het bestaan van talrijke voedselbanken en sociale kruideniers is de kanarie in de koolmijn van de Belgische welvaartsstaat

De voedselbank in Brussel.Beeld Photo News

Prof. dr. Bea Cantillon, Centrum voor Sociaal Beleid UAntwerpen en voorzitter UCSIA vzw. Dr. Stijn Latré, directeur UCSIA vzw.

De Vlaamse regering heeft geen nieuwe doelstellingen rond de bestrijding van armoede geformuleerd en de federale regeringsonderhandelingen zitten nog steeds in het slop. Op Europees niveau is er beter nieuws: er wordt gewerkt aan een beleidsplan om de laagste minimumlonen in de EU op te trekken, terwijl Duitsland zich als aanstaand voorzitter van de Unie klaarmaakt om de garantie van adequate minimuminkomens op de Europese agenda te plaatsen. De berichtgeving over de aanhoudende stijging van het gebruik van voedselbanken in België moet de verantwoordelijken voor de vorming van een federale regering aanzetten om hetzelfde te doen

Stijging van ‘begunstigden’

Het bestaan van talrijke voedselbanken en sociale kruideniers is de kanarie in de koolmijn van de Belgische welvaartsstaat. Jaar na jaar neemt het aantal ‘begunstigden’ dat beroep doet op voedselhulporganisaties toe. Deze toename toont aan dat de Belgische welvaartsstaat, die onlangs 75 kaarsen uitblies boven de verjaardagstaart van de sociale zekerheid, grote hiaten vertoont. Meer dan 5% van de Belgische bevolking wordt geconfronteerd met een toestand van ernstige materiële deprivatie. Dat betekent onder meer dat deze mensen het zich om financiële redenen niet kunnen veroorloven om minstens om de twee dagen vlees, vis of een vegetarisch alternatief te eten.

Nochtans had België aan Europa beloofd om, in de periode 2008-2020, 380.000 mensen uit de armoede of de aangrenzende zone van risico op armoede te halen. Anno 2019 was dat aantal, in plaats van afgenomen, fors toegenomen. Dat deze stijging gepaard ging met een economisch relatief gunstige periode en een forse toename van de tewerkstelling, is des te verontrustender.

Socio-economisch profiel

Wie inzoomt op het socio-economisch profiel van de eindbegunstigden van voedselhulp, stelt vast dat 44% procent alleenstaande ouders zijn, waarvan 79% vrouwen. 12% van deze begunstigden heeft werk, maar dat volstaat niet om in de basisbehoefte van voedsel te voorzien. Het probleem van de ‘werkende armen’ is dus zeer reëel. Integratie in de arbeidsmarkt blijkt in sommige gevallen geen hefboom om uit de vicieuze armoedespiraal te geraken. Bovendien kampt liefst 60% van de armen met structurele werkloosheid. Het probleem van de noodzaak van voedselbedeling hangt dus nauw samen met de integratie van kwetsbare groepen van onze samenleving in de arbeidsmarkt. Een erkenning en uitbreiding van de mogelijkheden in de sector van de sociale economie kan hier soelaas bieden.

Van gunst naar recht

Sinds eind 2013 wordt een deel van de voedselbedelingen in ons land financieel en organisatorisch ondersteund door het FEAD, het Europese Fonds voor hulp aan de meest behoeftigen. Dankzij FEAD en de POD Maatschappelijke Integratie is de sector van de voedselbedeling professioneler geworden. Denk aan de vorming van vrijwilligers, logistieke coördinatie en de samenwerking met het OCMW. Dat is goed, maar voedselbedeling blijft fundamenteel onrechtvaardig. Sommigen laven zich aan schaamteloze consumptie, anderen schuiven schaamtevol aan voor voedsel.

Het optrekken van (Europese) minimuminkomens uit uitkeringen én arbeid is het meest adequate middel om dit doel te bereiken. Alleen zo kan van gezonde voeding een recht worden gemaakt, en niet langer een gunst. Alleen zo kunnen voedselbanken op termijn overbodig worden. In tussentijd zou het een slecht idee zijn om de Europese en nationale middelen voor voedselbedeling terug te schroeven, gezien de steeds groter wordende groep mensen die noodgedwongen op deze veelal stigmatiserende hulpverlening een beroep moet doen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234