Dinsdag 23/07/2019

Opinie

Het afschaffen van de richting Slavistiek is tekenend voor de krimpende Vlaamse blik

Arabisten, Japanologen, Sinologen en Slavisten van de KU Leuven laten hun stem horen naar aanleiding van het afschaffen van de richting Slavistiek en Oost-Europakunde.

De universiteitsbibliotheek van Leuven. Vanaf volgend jaar zullen hier geen nieuwe studenten Slavistiek studeren. Beeld Pieter-Jan De Pue

Stel je even voor: Chinese kranten die vol staan over de Verenigde Staten, een gevaarlijke, imperialistische natie die een grote bedreiging vormt. Maar geen journalist kent daar genoeg Engels om er de media te lezen, politieke speeches te volgen, of zelfs een interessant gesprek te voeren met een Amerikaan. Wat zouden wij daarvan vinden: een Chinese verslaggeving over de Amerikaanse presidentsverkiezingen zonder één journalist die de taal machtig is? 

Beeld je verder in dat deze journalistieke onkunde zich over heel de Chinese maatschappij uitsmeert: nergens in het onderwijs is de kennis van Amerika een belangrijk punt. Aan de universitaire departementen als Geschiedenis, Filosofie, Kunst, Archeologie, Rechten, Economie, Psychologie, Pedagogie, Politieke of Sociale wetenschappen, komt in het verplichte curriculum alleen China aan bod, en bij uitbreiding ook Azië, maar de Verenigde Staten nauwelijks. Er is ook helemaal geen expertise aanwezig van andere dan Aziatische talen. 

Maar er bestaat wel een kleine studierichting 'Americanologie', waar men Engels leert naast enkele inhoudsvakken over Amerika's geschiedenis, filosofie, kunst, archeologie, rechten en economie. Ondanks de negatieve berichtgeving waagt een groepje jongelingen zich hier vol goede moed aan. Spijtig genoeg is men door een langdurende economische crisis - veroorzaakt door de Verenigde Staten, natuurlijk -genoopt deze excentrieke studierichting weg te saneren. Zonder overleg met de betrokken docenten (zo gaat dat nu eenmaal in een autoritair land) en op basis van zogezegd pure cijfers wordt de studierichting ontmanteld.

Nee, in China gaat het er zo niet aan toe, noch in Japan, Rusland of de Arabische wereld. Maar wel in Vlaanderen. Terwijl Europa in elkaar stuikt en overspoeld wordt door gebeurtenissen uit een woelige wereld, hebben we nauwelijks expertise in huis om hiermee om te gaan: bijna niemand kan Russische kranten nauwkeurig lezen, Arabische blogs volgen, Chinese en Japanse politiek ontleden. En toch is er een grote nood aan deze expertise. In het Vlaamse onderwijslandschap wordt die alleen opgebouwd in de Taal en Regiostudies: Arabistiek, Sinologie, Slavistiek en Japanologie. In alle andere departementen is die nagenoeg afwezig. 

Nu worden deze kostbare niches van onderzoek en onderwijs verder ontmanteld in een poging tot 'modernisering'. Niet alleen Slavische studies, maar alle Taal- en Regiostudies aan de KU Leuven, momenteel samen goed voor 500 studenten, worden om economische redenen zwaar getroffen. Het is niet de eerste slag die ze moeten incasseren. Vlaanderens kennis van de wereld was al bedroevend en wordt nog verder afgebouwd.

We spreken ons niet uit over de cijfermatige berekeningen; we vertrouwen erop dat de faculteit Letteren haar werk correct gedaan heeft. Wat wel helemaal ontbreekt in de post-factum uitleg die gegeven werd, is enige reflectie over de grond van de berekeningen: de verdeelsleutel. De financiële tekorten worden voorgesteld als onbetwistbare feiten, terwijl ze duidelijk volgen uit beslissingen. Zo bijvoorbeeld ontvangen universiteiten voor studenten in Letteren ongeveer een derde van de financiering die andere studenten opleveren. En lessen voor kleine groepen worden in de berekening zwaar afgestraft. Maar erg vreemde talen vragen nu eenmaal om een langdurige en kleinschalige aanpak. 

De cijfers weerspiegelen dus geen pure feiten, maar impliciete keuzes. Op basis van deze dominante visie is er niets aan de hand met Vlaanderen of ons universitair beleid. Maar de faculteit Letteren is blijkbaar - ondanks haar schitterende prestatie in de Times Higher Education ranking - de 'zieke man' die dringend etterende ledematen uit de Taal en Regiostudies moet amputeren om te kunnen overleven.

Er is een alternatief: investeren in echte kennis van de culturen en talen. Een universiteit die waarde hecht aan een grondig begrip van de wereld buiten ons, en die minstens enkele leerkrachten en journalisten met kennis van zaken wil vormen, zou hier een prioriteit van maken. Iedereen die onze universiteit van binnenuit kent, weet dat er op heel wat plaatsen geen gebrek is aan fondsen. 

Wat Vlaanderen wel in een beangstigend snel toenemende mate mist, is visie. De hoop om het tij snel te keren is wellicht utopisch. Maar in een jaar waarin geld noch moeite gespaard wordt voor een eindeloze stroom aan projecten naar aanleiding van de 500ste verjaardag van Thomas Mores Utopia, laten we onze stem horen. We hopen dat Vlaanderen en Europa zich ooit weer zullen openen voor de wereld, zoals dit het geval was in de 16de eeuw, toen het boek Utopia in Leuven het licht zag.

Ondertekend door Arabisten, Japanologen, Sinologen en Slavisten van de KU Leuven: Klara Belmans, Pieter Boulogne, Adrien Carbonnet, Hans Coppens, Helge Daniëls, David De Cooman, Carine Defoort, Dirk Derhaeg, Liesje Geyskens, Junko Hamaya, Els Hedebouw, Maaike Mottart, John Nawas, Gino Schallenbergh, Jan Schmidt, Nicolas Standaert, Ena Takeyama, Willy Vande Walle, Kris van Heuckelom, Dimitri Vanoverbeke, Ingeborg Verplancke, Lien Verpoest, Xiaoli Wu, en Yukiko Yokohata

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden