Maandag 28/11/2022

OpinieKlaas De Brucker

Grensoverschrijdend gedrag aan unief: bestrijd symptomen én oorzaken

Betoging aan de UGent. Beeld Wannes Nimmegeers
Betoging aan de UGent.Beeld Wannes Nimmegeers

Klaas De Brucker is docent aan de KU Leuven campus Brussel. Hij neemt er deel aan het sociaal overleg, maar schrijft dit artikel in eigen naam.

Klaas De Brucker

Steeds meer gevallen van grensoverschrijdend gedrag aan de universiteiten zijn de laatste tijd naar boven gekomen, getuige daarvan de recente Pano-reportage. De universiteiten bleken op de hoogte, maar grepen onvoldoende in. Uit de reportage bleek ook dat vele gevallen van grensoverschrijdend gedrag niet per se seksueel van aard zijn, maar te maken hebben met economische uitbuiting van onder meer doctorandi en andere personeelsleden.

De roep naar actie door het universiteitsbestuur en de overheid klinkt steeds luider, bijvoorbeeld in de vorm van een betere centrale regelgeving, meer toezicht, een krachtiger tuchtreglement, een extern meldpunt waarin ook sociale partners zetelen. Deze zaken moeten snel worden ingevoerd, daarover bestaat geen twijfel.

Maar in feite zijn machtsmisbruik en economische uitbuiting eerder een gevolg, dus een symptoom van een diepliggender oorzaak: de competitieve druk waaraan professoren worden blootgesteld en die disfunctionele proporties begint aan te nemen, bijvoorbeeld in termen van publicaties en het binnenhalen van onderzoeksmiddelen. Deze druk, in combinatie met een gebrekkig regelgevend kader en toezicht, creëert een incentive om medewerkers in precaire arbeidssituaties uit te buiten om zo het rendement van de onderzoekseenheid te verhogen.

Negentiende eeuw

Die situatie verschilt niet veel van de uitbuiting van arbeiders in de industriële fabrieken van de negentiende eeuw. Het is toen dat vakorganisaties zijn ontstaan en dat via sociaal overleg betere arbeidsvoorwaarden werden afgedwongen in de fabrieken. Ook vandaag blijken zij meer dan nodig, zelfs in een academische context.

Professoren puur op output en rendement beoordelen is niet duurzaam en zolang men aan dit commerciële model vasthoudt, zal het probleem van de uitbuiting onderliggend blijven bestaan. We moeten evolueren naar een meer sociaal model waarbij menselijkheid, dienstverlening en onafhankelijk onderzoek (slow science) meer centraal staan, dus dichter bij het humboldtiaanse model. De rol van sociale partners is hier opnieuw meer dan nodig.

Na het behalen van mijn doctoraat (2000) maakte ik de switch van de universiteit naar een hogeschool. Later werd die hogeschool geacademiseerd en integreerde zij in de universiteit (2013). Ik nam deel aan het sociaal overleg van zowel de hogeschool als de universiteit en heb de indruk dat de proporties waarin grensoverschrijdend gedrag voorkwam beperkter waren in de hogeschoolcontext. Begrijpelijk, de competitieve druk was anders in de hogeschool. De norm was goed lesgeven (en daar kon men alleen zelf voor zorgen) en publicatiedruk was er aanvankelijk niet. Zo ontstond een betere korpsgeest. Hogescholen waren ook minder grootschalig en het centrale bestuur had er een betere controle over de onderdelen.

Wellicht spelen ook andere factoren een rol en is een breder debat nodig. Maar als men niet-seksueel grensoverschrijdend gedrag aan de universiteiten wil aanpakken, moet men focussen op zowel het bestrijden van de symptomen (extern meldpunt, beter tuchtreglement) als op het remediëren van de oorzaken (publicatiedruk, fondsenverwerving, precaire statuten van onderzoekers, verdwijnen van het statuut mandaatassistent).

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234