Vrijdag 07/05/2021

OpinieJohan Depoortere

Gerolf Annemans vertelde wel een paar ongemakkelijke waarheden

Gerolf Annemans in 'De afspraak'. Beeld vrt
Gerolf Annemans in 'De afspraak'.Beeld vrt

Johan Depoortere is oud-journalist van de openbare omroep (VRT). Van 2005 tot 2009 was hij correspondent in de VS.

Gerolf Annemans vertegenwoordigt een hatelijke partij, die racisme en xenofobie op zijn minst goedpraat en vaak bewust aanmoedigt. Maar in het debat over de operettestaatsgreep in Washington vertelde Annemans in De Afspraak op zijn minst een paar ongemakkelijke waarheden die door de rest van de tafel werden genegeerd of overstemd door meewarig gelach en onderbrekingen.

Annemans wees op het krakkemikkige Amerikaanse verkiezingssysteem: het ontbreken van kieslijsten, van bewijs dat men gestemd heeft etc. “Als dat in Azerbeidjan zou gebeuren dan zouden we als kamerlid een rapport maken,” zei Annemans terecht. Het Amerikaanse kiessysteem is inderdaad allesbehalve waterdicht. Het zet de deur wagenwijd open voor misbruik, alleen vergeet Annemans te vertellen in wiens nadeel dat misbruik in de overgrote meerderheid van de gevallen uitvalt.

“Voter suppression” is een wijdverspreid fenomeen en het heeft meestal de bedoeling om het bepaalde groepen kiezers zo moeilijk mogelijk te maken om hun stem uit te brengen. Dat kan door de beruchte “gerrymandering:” het hertekenen van de kiesdistricten in het voordeel van de partij die in de staat aan de macht is. De Republikeinen zijn er een meester in om zwarte en overwegend Democratische wijken op te delen zodat hun electoraal gewicht naar beneden gaat. In zwarte wijken: minder en moeilijk te bereiken stembussen. Staten die een rijbewijs als identiteitsbewijs verplichten in de wetenschap dat de armsten meestal geen auto en dus ook geen rijbewijs hebben. Sinds de Jim Crowperiode (na de burgeroorlog) vooral heeft de blanke meerderheid in de Zuidelijke staten voter suppression tot een kunstvorm verheven.

In Georgia is dat voor het eerst in de geschiedenis met succes verhinderd: daar is een zwarte dominee als eerste zwarte Zuiderse Democraat tot senator verkozen dank zij een enorme inspanning om de Afro-Amerikanen naar de stembus te krijgen. Maar ook in Georgia spaarde de Republikeinse gouverneur geen inspanningen om de zwarte kiezer van de stembus weg te houden. De journalist Greg Palast die van onderzoek naar voter suppression zijn specialiteit heeft gemaakt toonde in een film aan hoe niet minder dan 198.000 zwarte kiezers in het stembureau geweigerd werden omdat ze op een lijst stonden van burgers die niet langer in de staat wonen. Uit documenten van de post blijkt dat ze helemaal niet verhuisd zijn en sommigen - onder hen een 94-jarighe nicht van Martin Luther King - toonden aan dat ze al 20 jaar of langer in Georgia wonen.

Johan Depoortere. Beeld VRT
Johan Depoortere.Beeld VRT

Een andere olifant in de kamer was de vraag van Annemans hoe je verklaart dat meer dan 70 miljoen Amerikanen op Trump hebben gestemd. Gwendolyn Rutten prevelde wat over logaritmen en de sociale media, maar niemand in het gezelschap repte met een woord over de enorme ongelijkheid in de VS (en de rest van de wereld) als gevolg van vier decennia neoliberaal dogma. De logaritmen kunnen niet verklaren hoe kiesdistricten in bijvoorbeeld Pennsylvania en Ohio die in 2012 nog naar Obama gingen in 2016 rood kleurden en Trump aan zijn overwinning hielpen.

Niet de sociale media verklaren het diepe ongenoegen van grote delen van de Amerikaanse bevolking - al hebben ze natuurlijk hun rol gespeeld in het succes van Trump - maar de politiek van Obama die een voortzetting was van het neoliberale bewind van Reagan en zijn opvolgers. Het Trumpisme kwam als een reactie op acht jaar Obama die de illusie had gecreëerd dat er een einde zou komen aan het moordende neoliberale bewind van zijn voorgangers. Dat bleek tegen te vallen. De New York Times publiceerde eind 2015 de resultaten van een onderzoek waaruit bleek dat het sterftecijfer onder witte mannen van middelbare leeftijd sterker stijgt dan in elke andere bevolkingsgroep, en dat in tegenstelling tot andere rijke landen waar de levensverwachting in die groep integendeel stijgt. Het sterftecijfer wordt omhoog gestuwd door de laagopgeleiden en de laagste inkomensklassen, die groepen die een groot deel van Trumps kiespubliek uitmaken. De oorzaken: suicide, alcohol en drugs gerelateerd aan inkomensonzekerheid.

Trump-aanhangers bij het Capitool. Beeld Photo News
Trump-aanhangers bij het Capitool.Beeld Photo News

Dat extreemrechts dat ongenoegen kon verzilveren komt door de succesvolle pogingen van de leiding van de Democratische partij om kandidaten als Bernie Sanders die het thema van ongelijkheid bespelen de pas af te snijden. Het heeft ook te maken met de arrogantie van het liberale establishment zoals schitterend samengevat in de uitspraak van Hillary Clinton over de “basket of deplorables”. De arrogantie van Rutten in De Afspraak was er de perfecte echo van.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234