Maandag 06/04/2020

Standpunt

Gemeenschapsdienst biedt geen uitweg voor werklozen

Bart EeckhoutBeeld Eva Beeusaert

Bart Eeckhout is opiniërend hoofdredacteur van De Morgen

We waren het eerlijk gezegd al bijna vergeten, maar dit federale kabinet sprak in zijn regeerakkoord af om een soort gemeenschapsdienst te gaan invoeren. Het is dus niet verbazend dat Open Vld dat ideetje nu weer van onder het stof haalt.

Het idee van een gemeenschapsdienst appelleert aan een nieuw moralisme, dat aan sociale bescherming gekoppeld wordt. Voor wat, hoort wat: die gedachte. Op de achtergrond suddert het wantrouwige gevoel dat voor sommige langdurig werkzoekenden het werkloosheidsstatuut een hangmat is. Daarin zou het dan kommerloos vertoeven zijn tot in lengte van dagen.

Hangmatperceptie

Dat beeld klopt meestal niet met de veel grauwere of alleszins meer genuanceerde werkelijkheid. Maar de vraag is of die werkelijkheid er nog toe doet. De hangmatperceptie wint aan kracht. Het is voor politieke partijen dan ook erg verleidelijk om erin mee te gaan.

Dat wil niet zeggen dat we het concept gemeenschapsdienst maar meteen moeten wegzetten als een amper veredelde soort dwangarbeid. Het is niet onmogelijk dat een klus ten bate van de gemeenschap iemand uit een sociaal isolement haalt of diens zelfbeeld wat opkrikt. Het zou kunnen dat iemand bijvoorbeeld een talent voor zorg ontdekt doordat hij gepord wordt om twee keer per week in een bejaardenhome een hand toe te steken.

Het zou kunnen. Maar de realiteit toont dat de marge voor zulke successen erg smal is. Een structureel systeem van gemeenschapsdienst met zinvol werk dreigt in te vreten op bestaand vrijwilligerswerk. Chinese vrijwilligers die spontane vrijwilligers vervangen, bieden geen maatschappelijke vooruitgang.

Nog problematischer wordt het als gratis gemeenschapsdienst in de plaats komt van bestaande arbeid. Dat risico is reëel in een context waarin armlastige overheden geneigd zijn taken te af te stoten. Het absurde beeld van de straatveger die zijn baan bij de gemeente verliest om vervolgens gedwongen te worden gratis straten te vegen, komt dan dichtbij.

Internationale voorbeelden leren dat de succesratio, de kans dat ‘dienstplichtigen’ doorstromen naar de arbeidsmarkt, bijzonder klein is. Te klein om op te wegen tegen de kosten van alweer een nieuw stelsel, met eigen administratie of controle.

De Belgische arbeidsmarkt kent, ondanks de stijgende tewerkstelling, een zorgwekkend probleem van doelgroepen die geen aansluiting vinden. Dat probleem verdient aandacht en een bereidheid oplossingen te zoeken buiten het gekende kader. Maar voor die prioritaire sociale kwestie biedt de gemeenschapsdienst geen uitweg.

Blijft over: dat politiek verleidelijke beeld van tuchtiging van werkzoekenden. En de vraag hoeveel zo’n perceptiestrijdje ons allen mag kosten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234