Zondag 19/05/2019

Opinie

Geen wonder dat 'de kracht van de verandering' uiteindelijk maar een flauw briesje zal zijn

Luc Huyse. Beeld ID / Franky Verdickt

Luc Huyse is socioloog en emeritus hoogleraar van de KU Leuven.

Hoe een briesje in de politiek toch voor flink wat stormschade kan zorgen. Neem nu het mislukte plan om van Aron Berger een Joodse kandidaat op de lijst van de Antwerpse CD&V te maken. De pers, schrijvende en audiovisuele, kwam woorden en beelden te kort om de hevige turbulentie te beschrijven: 'Kris Peeters zwaar beschadigd', 'zijn ster is tanende', 'CD&V in lichterlaaie', 'Joodse kandidaat stort CD&V in crisis', 'hoe lomp kan een partij zijn'. Het Laatste Nieuws kleurde de weerberichten nog somberder: 'Peiling geeft CD&V in Antwerpen nog 2%'. 

Maar ook de journalisten zelf liepen averij op. Zie hoe hun verslaggeving helemaal met de bril van de partijpoliticus vorm kreeg. 'Overleeft Kris Peeters?'. 'Wat betekent het accident voor voorzitter Wouter Beke?'. 'Wordt Hilde Crevits de numero uno van de partij?'. En 'Bart De Wever zal wel grijnzend toekijken, zeker?'. Vragen die de politici zich uiteraard gesteld hebben. Maar de burgers? Alsof de lezers, luisteraars en kijkers allemaal in de buurt van de Wetstraat of van het Antwerps stadhuis wonen. 

Er waren en er zijn heus wel relevanter analyses te bedenken. Maar nogal wat journalisten berichten over politiek, spijtig genoeg, in een taal en met de logica van de politieke klasse. Bart Eeckhout, opiniërend hoofdredacteur van deze krant, heeft zichzelf en zijn collega's al meerdere malen gewaarschuwd voor het mentaal kamperen van journalisten onder wat hij de Wetstraat-stolp noemt. Maar het wil niet lukken. Hun focus blijft veel te vaak liggen op wat er zich afspeelt in de kleine wereld van de partijpolitiek, op de hitsigheid van de verkiezingscampagnes, op conflict en drama, op wie gekwetst en opgejaagd wild is. Zo vervaagt de kritische afstand die elke redactie in acht dient te nemen. 

En blijven de bedenkingen die er toe doen achterwege. Want de cruciale vraag bij verkiezingen is niet zozeer wie wint of verliest, maar wat ons in het beleid te wachten staat. Of de strijd tussen, bijvoorbeeld, Peeters en De Wever er ook een zal zijn tussen visies over armoede, migratie, criminaliteit, mobiliteit, klimaatproblemen.

Wat Peeters overkwam is één hoofdstuk in een veel groter drama. Maanden geleden al is een ware volksverhuizing van nationale coryfeeën, ministers incluis, richting dorpen en steden in gang gezet. Zij willen burgemeester of, tweede keus, schepen worden. Die forse migratie verwekte meteen grote opwinding in mediakringen. Er diende zich een verkiezingscampagne aan waarin spektakel verzekerd was. 

Baten en kosten

De miserie die Peeters zichzelf recent bezorgde, bevestigde de gegrondheid van die hoop. Maar meteen verdween de kern van de zaak naar de achtergrond. De lijsttrekker van de Antwerpse CD&V is tegelijkertijd federaal vicepremier, zit in het kernkabinet en staat aan het hoofd van een van de zwaarste departementen. Is hij naar de havenstad uitgeweken bij gebrek aan werk in Brussel? En dat in een regering die vanaf haar eerste dag onder luid applaus geroepen heeft dat, gezien de immense uitdagingen waarvoor zij staat, geen minuut verloren mocht gaan. 

Peeters is niet alleen. Vele ministers en staatssecretarissen, federaal en gewestelijk, ruilen de komende maanden Brussel voor de Dorpsstraat. (Terzijde, zelfs in deze kwestie gedraagt N-VA zich als een door en door traditionele partij. Ook zij zendt haar ministeriële zonen dochters uit.) Maar over wat, politiek gezien toch, een georganiseerd vluchtmisdrijf is viel in de media bitter weinig te lezen en te beluisteren. Daarom is het ook nog altijd wachten op enige verantwoording voor de trek naar de lokale politiek. Laten we dus de baten en de kosten van die migratie zelf even bekijken.

Wat kan de verhuizing opbrengen voor de politicus in kwestie en voor zijn of haar partij? Veel ervaring daarover is er nog niet. Maar toch, kijk naar wat er gebeurd is met Annemie Turtelboom (Open Vld). Als minister van Justitie in de regering-Di Rupo verkaste zij van Puurs naar Antwerpen om er topkandidaat te zijn bij de gemeenteraadsverkiezingen van oktober 2012. Energie en tijd van haar en van, wie weet, haar kabinet gingen naar de lokale campagne. Om een partij te depanneren die in die stad, althans volgens de peilingen van toen, nauwelijks nog electoraal gewicht had. Het liep faliekant af. Kan Kris Peeters, ook van Puurs trouwens, dat scenario vermijden? Twijfelen is toegestaan.

Misschien zijn er toch enkele steden waar de parachutage van een minister electoraal een succes zal zijn. Maar ook dan blijft er de, minstens gedeeltelijke, verwaarlozing van het regeringswerk in Brussel. En daar liggen de echte kosten die lokaal missionerende regeringsleden veroorzaken. Eenvoudig telwerk laat zien dat de campagnes voor de gemeenteraden, begonnen in maart 2018, en voor de parlementsverkiezingen van mei 2019 hen vijftien maanden zullen bezighouden. Dat is één vierde van de tijd van deze legislatuur. Geen wonder dat 'de kracht van de verandering' uiteindelijk maar een flauw briesje zal zijn.

Wat een vermorsen van tijd, energie en belastinggeld is die verhuizing naar de plaatselijke arena. En, vooral, wat een verkwisting van het mandaat en het vertrouwen dat de kiezers de regeringspartijen in juni 2014 hebben gegeven. Dat veroorzaakt nog de grootste schade, want het tast de legitimiteit van de hele politieke klasse aan. Hoe geloofwaardig zullen de campagnekreten in de aanloop van de parlementsverkiezingen van volgend jaar nog zijn?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.