Maandag 16/12/2019
Beeld rv

Column Hugo Camps

Geen misverstand of achterdocht is groot genoeg om de hand te weigeren aan een stervende clochard

Dissidentie mag ook. Onder die vlag vaart Hugo Camps op donderdag.

Het is middernacht voorbij. Een 45-jarige man strompelt over de Grote Markt in Kortrijk naar een bankje. Wankelend bereikt hij zijn rustplaats, waar hij ineenzakt en levenloos blijft liggen. Van alle passanten is er niet één die de moeite doet om alarm te slaan. Ze kijken, staan even stil en lopen door. Uren later wordt Bart Rigole opgemerkt door een politiepatrouille. Te laat.

Werd hij genegeerd vanuit het stigma van dakloze? Wegens zijn donkere huidskleur? Omdat de burgerij zich ook maatschappelijk uit de nacht heeft teruggetrokken? Wat ook de beweegredenen mogen zijn, het blijft schuldig verzuim. Een humaan excuus is er niet.

Het illustreert andermaal de toenemende hardvochtigheid van de samenleving. Alleen sterven op de Grote Markt van een centrumstad, eigenlijk kan het niet. In een achterbuurt alla, maar niet in het hart van de stad waar altijd leven is van jong en oud. Waar een ambiance heerst van gehaaste vredigheid. Het is niet de plek waar uitschot met een boksbeugel loopt te zwaaien. Op de Grote Markt buig je je niet over een medemens met gevaar voor eigen leven. Ook niet na middernacht.

Voyeurs

Er is maar één verklaring voor de dodelijke onverschilligheid: we zijn bang. Bang voor het vreemde en onbekende, bang voor publieke verantwoordelijkheid, bang voor verlies van geld en juwelen. Bij enig incident of ongemak verschansen we ons in een laffe surplace. De menselijke waardigheid gedegradeerd tot mummie.

Het stadhuis van Kortrijk, gezien vanaf de Grote Markt. Daar kwam Bart Rigole om het leven. Beeld imagebroker.net

Zo stonden ze daar op de Grote Markt in Kortrijk, even na middernacht, als een klein dozijn voyeurs van andermans leed. Voyeurisme is de ongeneeslijke ziekte van de hedendaagse samenleving. Het wordt organisch gekoppeld aan de industrie van de angst. Bangmakerij haalt veel mededogen uit de mens. Het laat zelfs de groepsreflex uitdoven. Wegkijken van een man in nood die niet tot de groep behoort, wordt ingekleurd door het palet survival ethics. Schuldig verzuim is een attractie van de wetgever – voel u vooral niet geroepen.

Het is een moeilijk begrip, schuldig verzuim. Zelden is met zekerheid vast te stellen dat iemand aan pure nonchalance van toeschouwers is doodgegaan. Er is altijd meer aan de hand. Je kunt als toeschouwer ook geparalyseerd zijn door een stervende man. En ook, in de stad zie je wel meer mensen wankelen na middernacht. Je denkt niet meteen aan de dood, eerder aan coke en bier. De oren zijn niet gespitst naar de laatste rochel van een passant. Kortom, uitvluchten zat voor schuldig verzuim.

Sociale vaardigheid

En toch, en toch. Je wilt niet in een land zijn waar mensen als geparkeerde auto’s naast elkaar leven. Geen misverstand of achterdocht is groot genoeg om de hand te weigeren aan een stervende clochard. Angst mag dan ook cultureel verhard zijn, een argument voor schuldig verzuim kan het nooit zijn. 

Misschien moeten we eerst maar weer eens werk maken van sociale vaardigheid. We kletsen erop los met supersonische snelheid, maar hebben we ook iets te zeggen? Of is het diarree van platitudes en clichés? In de heersende veiligheidsneurose gaan steeds meer deuren en luiken dicht. Interesse voor de ander krijgt te weinig ruimte en tijd. Tja, dan kan het zomaar zijn dat een man van 45 sterft op een bankje op de Grote Markt in Kortrijk, terwijl omstanders denken: hola, op veilige afstand blijven van dit vreemde sujet. En dan doorlopen voor een laatste warme thee.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234