Maandag 09/12/2019

Column

"Geen gedoe met heiligen en zielen in de eerste dagen van november"

Hugo Camps. Beeld Stephan Vanfleteren

Dissidentie mag ook. Onder die vlag vaart Hugo Camps elke donderdag.

Nederland doet niet aan Allerheiligen en Allerzielen. Geen vrije dag voor het gedenken van de doden, geen bloemenperkjes op het kerkhof, geen kerkdienst. De dood moet stil blijven, doodstil. Zo hoort het.

Dinsdag was het vijfhonderd jaar geleden dat Luther zijn 95 stellingen aan de deur van de slotkerk te Wittenberg spijkerde. Het begin van het protestantisme dat zou aansturen op een schisma met de katholieken. In de ogen van protestanten waren katholieken bezeten door de duivel. Geen gezagsgetrouwe gelovigen, integendeel, flierefluiters die God en geloof naar hun liederlijke hand zetten. Soms met heidense feesten. Orthodoxe protestanten durfden niet eens over een strenge winter te klagen, laat staan over de dood.

Moderne protestanten zijn toleranter geworden, maar de dood moet kaal blijven. Geen gedoe met heiligen en zielen in de eerste dagen van november.

Dat is raar, want juist in het protestantisme heerst de dood als nucleaire straf. Lees het boek Knielen op een bed van violen van Jan Siebelink en de dood openbaart zich als Gods monster. In de boeken van Jan Wolkers kotst de dood je tegemoet. Veel meer dan katholieken zijn protestanten met het levenseinde bezig, met de wreedheid van het sterven. Allicht schrap je dan Allerzielen van de religieuze kalender. Voor katholieken zijn Allerheiligen en Allerzielen dagen van gestolde herinneringen aan de overledenen. Verre ooms en tantes komen gauw een blik werpen op de bekende grafsteen en slaan vervolgens joyeus in koffie en gebak. Het gaat uiteindelijk vooral om bijsturing van sociaal onderhoud. Er is weinig geloof mee gemoeid.

Prestigestrijd

Ik heb de tijd nog gekend dat het hele dorp, beladen met witte chrysanten, stoetsgewijs naar het kerkhof liep om de graven van dierbaren op te smukken. Het kwam altijd tot een kleine prestigestrijd tussen de gelovigen. De binding met de overledenen was, grofweg gezegd, bijkomstig.

Chrysanten op het kerkhof van Laken Beeld BELGA

Luther heeft ervoor gezorgd dat de Nederlanden een oord van gespleten zielen werden. Niet dat het Vaticaan een haar beter is, maar het is toch belachelijk dat christenen in verspreide orde hun god zoeken. Het bevestigt de onvermijdelijke balkanisering van religies. Noem het een wapenwedloop naar God. Dus nee, dat is niet het monopolie van de muzelmannen. Drie kilometer over de Belgisch-Nederlandse grens wonen mensen die niet naar televisie mogen kijken, op zondag geen auto mogen rijden en weigeren kinderen te laten inenten tegen polio. Dan toch liever koffie met gebak, en verder niets.

Religie markeert het onderscheid tussen volkeren, meer dan ons lief is. Maar wat maakt het de doden op het kerkhof of op de strooiweide uit of hun verre ooms en tantes nog katholiek zijn dan wel protestant? Het doet er ook niet toe welke god ze zelf hebben aanbeden. Alleen de reünie balsemt.

Ik was gisteren in Amsterdam en zag hoe iedereen in de weer was op kantoor, in de horeca, aan de vuilniswagen. Geen liturgisch spoor van de dood. Wel in de intieme gedachten natuurlijk, zoals elke dag. Thuisgekomen werd een taartje aangesneden voor mijn tweelingzusje. Geen woord over papa en mama, wel over de vrouw die bij een aanslag in New York het leven liet. En over het verdriet van Catalanen die ontdekt hebben dat ze geleid en misleid werden door een regering van lafbekken. De kop van die Puigdemont heeft iets van het hoofd van Luther. Zet hem een baret op uit 1529 en de Reformatie heeft een nieuwe sandwichman.

Kerkhof van Laken. Beeld BELGA
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234