Donderdag 07/07/2022

OpinieEls Hertogen en Els Lauriks

‘Geen commentaar’ van BNP Paribas is geen optie

De hoofdzetel van BNP Paribas in Parijs. Beeld REUTERS
De hoofdzetel van BNP Paribas in Parijs.Beeld REUTERS

Els Hertogen is directeur van 11.11.11. Els Lauriks is coördinator van FairFin.

Els Hertogen en Els Lauriks

Belgische banken investeren gretig in bedrijven die actief zijn in de illegale nederzettingenpolitiek van Israël. BNP Paribas bleek zelfs de grootste financier van zulke bedrijven te zijn in heel Europa. Dat stelden 11.11.11 en FairFin, samen met internationale partners, in september vorig jaar vast na uitvoerig onderzoek.

Vorige week kwam daar nog een schep bovenop. Ook overheidsbank Belfius heeft, via haar vermogensbeheerder Candriam, voor honderden miljoenen euro’s investeringen in bedrijven actief in de Israëlische nederzettingen (DM 4/2). Geld dat onder meer stroomt naar de bouw van illegale nederzettingen, de vernieling van Palestijnse huizen, transportprojecten voor Israëlische kolonisten en de illegale ontginning van Palestijnse natuurlijke rijkdommen.

De overheidsbank schoot snel in actie en verwees naar haar bestaande mensenrechtenbeleid. Dat zou in lijn liggen met algemene VN-regels. Nochtans zijn diezelfde VN glashelder wanneer het specifiek over de Israëlische nederzettingen gaat: het is moeilijk een scenario voor te stellen waarin een bedrijf activiteiten in de nederzettingen zou kunnen ontplooien op een manier die in overeenstemming is met de VN-richtlijnen en met het internationaal recht. Op papier klinken de waarden en normen die de bank toepast goed, in de praktijk blijken ze dus een illusie. Geld van Belfius en zijn klanten vloeit naar bedrijven actief in de illegale nederzettingen. Dat is de realiteit, al de rest is een luchtkasteel.

BNP Paribas koos voor een andere aanpak: het houdt de lippen stijf op elkaar. Vanuit zijn hoofdzetel in Parijs is er een strikte no comment policy opgelegd. Bizar. De bank pompte tussen 2018 en 2021 liefst 20,6 miljard dollar in bedrijven die actief zijn in de illegale nederzettingenindustrie. De bank wordt zo in verband gebracht met inbreuken op het internationaal recht. Geen commentaar. Het investeringsbeleid van de bank kan worden gelinkt aan talloze mensenrechtenschendingen. Geen commentaar.

Toen Fortis en Dexia in 2008 gretig meegingen in de speculatiespelletjes met geld van burgers moest België hen uiteindelijk redden zodat ze niet kopje-onder gingen. Dexia’s opsplitsing en naamverandering naar Belfius of Fortis’ overname door BNP Paribas doen die massale investering van belastinggeld niet verdwijnen. De Belgische overheid blijft BNP Paribas’ grootste aandeelhouder. Belfius is zelfs volledig eigendom van de Belgische staat, een overheidsbank pur sang die een voorbeeldrol moet opnemen.

Financiële instellingen opereren niet in het ijle, ze zijn rekenschap verschuldigd aan de samenleving. Des te meer als ze terugvallen op gigantische sommen overheidsgeld, ons belastinggeld.

Vergezocht is het niet. Noorse pensioenfondsen gingen ons hierin voor. Zo zette KLP, het grootste Noorse pensioenfonds, in juni 2021 zestien bedrijven op een zwarte lijst omdat er volgens hen een “risico op mensenrechtenschendingen is dat niet te verantwoorden is”. Het Noorse overheidspensioenfonds, dat meer dan 1.000 miljard dollar controleert, volgde.

Belgische banken nemen hun verantwoordelijkheid niet op. Hier is een rol weggelegd voor de federale regering: als aandeelhouder van BNP Paribas, als eigenaar van Belfius en als regelgever voor een sector die het duidelijk niet zo nauw neemt met mensenrechten. De federale regering moet haar gewicht in de schaal leggen opdat banken hun investeringsbeleid grondig aanpassen.

Dus leden van de federale regering, gaan jullie hierin mee?

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234