Dinsdag 11/05/2021

OpinieKoen Milisen

Geef gevaccineerde ouderen hun autonomie terug

Een 85-plusser in het vaccinatiecentrum in Flanders Expo in Gent. Beeld Wannes Nimmegeers
Een 85-plusser in het vaccinatiecentrum in Flanders Expo in Gent.Beeld Wannes Nimmegeers

Koen Milisen is gewoon hoogleraar ouderenzorg aan de KU Leuven en voorzitter van het Expertisecentrum Val- en Fractuurpreventie Vlaanderen.

Nu de ouderen gevaccineerd zijn en de cijfers in deze groep van de bevolking aantonen dat de vaccins werken, is het tijd om de Covid-19-maatregelen bij hen te versoepelen. Dit is geen discussie over privileges ten opzichte van andere bevolkingsgroepen, maar een pure noodzaak en een kwestie van recht op zelfbeschikking.

Dat de Covid-19-maatregelen een grote negatieve impact hebben op ieders psychosociaal welbevinden en meer in het bijzonder bij de ouderen, is alom bekend. Van in het begin heeft de groep ouderen hard geleden onder de maatregelen en niet het minst de kwetsbare ouderen in de woon-zorgcentra. Zij werden (te) lang afgesloten van de buitenwereld en moesten lijdzaam toezien hoe die buitenwereld toch nog kon genieten van enige vorm van vrijheid.

Het Europees Centrum voor Ziektepreventie en -bestrijding (ECDC) pleit voor versoepelingen voor volledig gevaccineerden. Onze eigen experten blijven voorzichtig en pleiten ervoor om de versoepelingen enkel in overweging te nemen voor bepaalde groepen, bijvoorbeeld enkel voor de woon-zorgcentra. Het is echter hoog tijd om alle volledig gevaccineerde ouderen hun vrijheid en zelfbeschikkingsrecht terug te geven. Vrijheidsbeperking heeft een enorme impact op de emotionele levenssfeer met een sterke toename van sociale isolatie, eenzaamheid en depressie. Ouderen zijn hier bijzonder kwetsbaar voor.

Dat het aantal opnames op de afdelingen intensieve zorg nauwlettend opgevolgd wordt, is terecht. We willen immers niet in Italiaanse of Indiase toestanden terechtkomen. Maar door een te eenzijdige focus op de statistieken verliest men andere, even waardevolle indicatoren snel uit het oog. Over het aantal ouderen die aan sociale deprivatie zijn overleden, en dus niet door het virus, hoor je bijvoorbeeld weinig tot niets. Nochtans zijn heel wat gevallen bekend van oudere (en ook jongere) personen die omwille van de maatregelen het leven hebben ‘opgegeven’.

Laat ouderen daarom zelf bepalen hoe zij hun leven willen voortzetten en welk risico zij al dan niet willen nemen. Laat ouderen zelf de afweging maken over de voor- en nadelen van de Covid-19-maatregelen. Voor sommigen tikt de klok. Nu ze gevaccineerd zijn, ligt het risico op besmetting voor zichzelf of anderen een heel stuk lager en wegen de voordelen van de Covid-19-maatregelen voor hen mogelijk niet meer op tegen de daaraan gerelateerde nadelen.

Valincident

Ik geef als voorbeeld het sterk toegenomen risico op het oplopen van een valincident en het breken van een heup en het daaraan gerelateerde risico om te sterven. Een risico dat vijfmaal (bij mannen zelfs tot achtmaal) hoger ligt dan bij ouderen zonder heupbreuk. De coronamaatregelen hebben als belangrijke keerzijde dat ouderen minder buitenkomen en daardoor minder bewegen. Als gevolg verliezen ze aan spierkracht, evenwicht en mobiliteit en neemt het risico op een valincident drastisch toe.

Bovendien belemmert een mond-neusmasker een deel van hun zicht. Door het mond-neusmasker moeten ouderen vaker naar beneden kijken om te zien waar ze stappen. Maar daardoor raakt het evenwicht verstoord omwille van miscommunicatie tussen de visuele en de vestibulaire informatie. Heel wat ouderen dragen daarenboven een bril. Die zal door het mond-neusmasker sneller aandampen, waardoor ze minder goed zien waar ze hun voeten zetten. Hierdoor verhoogt de angst om te vallen, gaan ze krampachtiger lopen... en verhoogt het risico op een val en op een heupbreuk en overlijden. Bij overleving is de negatieve impact op de kwaliteit van leven bijzonder groot.

De vraag is dus of de voordelen van het ene nog opwegen tegen de nadelen van het andere. We kunnen als overheid niet blijven keuzes maken over (de kwaliteit van) het leven van anderen. Het aanvaarden van berekende risico’s zit ingebakken in ons leven. Dat doen en willen we allemaal. Nu de vaccins er zijn en ze ook werken, is het hoog tijd om weer los te laten en te versoepelen. Dit geldt voor iedereen, maar in de eerste plaats voor de volledig gevaccineerde ouderen. Door hun leeftijd speelt vertraging op het proces van versoepelingen immers in hun nadeel. Het vooruitzicht op versoepelen kan daarenboven voor hen die twijfelen om zich te laten vaccineren een argument zijn om dat toch te doen. En dat helpt ons dan weer om de groepsimmuniteit en ieders vrijheid (sneller) te bereiken.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234