Dinsdag 07/07/2020

Opinie

Gecontroleerde terugkeer van IS-moeders met hun kinderen is de meest veilige aanpak

Eline KindtBeeld rv

Eline Kindt, beleidsmedewerker Liga voor Mensenrechten. Kati Verstrepen, voorzitter Liga voor Mensenrechten

De vraag of onze overheid de kinderen van IS-strijders naar België moet halen, was recent niet uit het publieke debat weg te slaan. Met zijn reeks Voor de zonden van de vaders raakte Rudi Vranckx een gevoelige snaar. In het huidige veiligheidsdenken worden genuanceerde analyses over complexe veiligheidsvraagstukken en mensenrechtenkwesties niet altijd geapprecieerd. Vranckx kreeg het verwijt sympathie te hebben voor terroristen, terwijl hij een van de duistere kanten van de oorlog in Syrië wilde belichten. Ook kwam er kritiek op de naam van de serie, want wat is de verantwoordelijkheid van de moeders? En wat met hun eventuele terugkeer?

Kati VerstrepenBeeld rv

Justitieminister Koen Geens (CD&V) liet deze week op Radio 1 vallen dat de autoriteiten in Noord-Syrië, voornamelijk Koerdische groeperingen, vragen om alle kinderen én vrouwen terug te nemen. Zij laten de kinderen niet vertrekken zonder hun moeders, zelfs al zijn die bereid hun kinderen alleen te laten terugkeren. De Koerdische autoriteiten hebben klaarblijkelijk weinig interesse om de vrouwen van IS te berechten. Minister Geens stelt echter dat er “geen draagvlak is om de moeders te laten terugkeren”. Lees: geen politieke wil. Volgens de Liga voor Mensenrechten is een gecontroleerde terugkeer van deze moeders met hun kinderen echter de meest veilige aanpak. De Liga waarschuwt ervoor dat er geen quick fix bestaat voor veiligheidsvraagstukken. Kortzichtige oplossingen kunnen uitmonden in toenemende onveiligheid, naast mensenrechtenschendingen.

Allereerst moeten we nuanceren: vrouwen in het kalifaat hebben verschillende rollen gespeeld. Sommigen zijn vertrokken omwille van de zogenaamde seksuele jihad, het voortbrengen van ‘welpen’ voor het kalifaat. Anderen zijn enkel hun man gevolgd, nog anderen hebben gerekruteerd voor IS of hebben effectief gewelddaden gepleegd. Sommigen zijn tot inkeer gekomen, anderen niet. Al deze zaken moeten uitgezocht worden, geval per geval, en in verhouding bestraft worden. Niettemin hebben deze vrouwen volgens de Belgische wetgeving een misdrijf gepleegd. Het is namelijk een strafbaar feit om naar Syrië of Irak af te reizen met de bedoeling zich aan te sluiten bij een terroristische organisatie. Op dit moment heerst er echter een totale straffeloosheid over de zeer uiteenlopende daden die Belgische burgers hebben gepleegd in gebied voormalig onder controle van IS. Als we de regels van onze rechtsstaat willen respecteren, dienen we deze burgers in eigen land te berechten.

Overmorgen in Zaventem

Ten tweede is het veel veiliger om de Belgische vrouwen van het kalifaat hier op te volgen, in plaats van ze te negeren. Deze onverschilligheid zou ons later wel eens zuur kunnen opbreken. Verdere radicalisering, een misnoegde houding over het Belgische beleid tegenover de kinderen, leven in een gewelddadige context… Hoe langer deze vrouwen met deze en andere factoren te maken hebben, hoe moeilijker hun herintegratie zal zijn. En dat is een veiligheidsrisico. Trouwens: als de Koerdische autoriteiten morgen besluiten om de vrouwen toch te laten gaan, dan landen ze overmorgen in Zaventem – zij hebben immers de Belgische nationaliteit. Het is dan ook erg kortzichtig om geen proactief beleid rond hun terugkeer op te zetten. Monitoring, proportionele berechting, psychosociale begeleiding en de nabijheid van familie voor deze vrouwen zijn factoren die de veiligheid, en dus ook vrijheid, van alle Belgische burgers ten goede komen.

Het derde en misschien wel belangrijkste argument is het welzijn van de kinderen. Zij zijn getraumatiseerd en hun basisrechten, zoals beschreven in het Kinderrechtenverdrag, mogen niet aan banden worden gelegd. Moeten zij boeten voor de zonden van hun moeders? Dat kan zeker de bedoeling niet zijn. Nu is het moment om onze waarden te verdedigen. Dat kunnen we enkel geloofwaardig doen als we ze consequent toepassen, en zeker op de meest kwetsbaren zoals deze kinderen in oorlogsgebied.

In dit soort kwesties moeten ook mensenrechten aan de basis liggen van doordachte en verantwoorde beslissingen. Als Belgische beleidsmakers de veiligheid willen doen toenemen, dan moeten ze erkennen dat de oplossingen soms oncomfortabel zijn. Dit vraagstuk de rug toekeren, betekent niet alleen een veiligheidsrisico, het ondergraaft ook de principes van onze rechtsstaat waar we zo prat op gaan. Zoals beschreven in het Liga-rapport Mensenrechten houden ons vrij en veilig kan alleen een mensenrechtentoets het evenwicht tussen vrijheid en veiligheid garanderen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234