Vrijdag 03/04/2020

Opinie

Fair trade voor muzikanten, een illusie?

PrinceBeeld REUTERS

Tom Kestens is producer, componist en zanger, bekend van o.a. Lalalover en Das Pop. Sinds dit jaar is hij Voorzitter van GALM vzw (Genootschap Artiesten Lichte Muziek) dat onlangs nog opriep tot een noodplan voor muzikanten in België.

Hebt u het ook gezien? Enkele uren na het overlijden van Prince lanceerde internetgigant Google een hommage aan het popidool van mijn generatie. Het was een in purperen kleuren badende collage van Prince-gerelateerde content. Inclusief links naar muziek, coole foto's en video's. O, het cynisme.

De misschien wel meest geniale en eigenzinnige artiest die de muziekindustrie de laatste decennia gekend heeft, werd postuum gelauwerd door het bedrijf dat in zijn ogen de belichaming was van de bedreiging van zijn werk. Het bedrijf waarmee hij in zijn (te korte) leven voor miljoenen dollars juridische gevechten uitvocht, vooral wanneer Google weer eens weigerde om content te verwijderen die hij zelf niet op het Internet te grabbel gegooid wilde zien. Prince trok ook sinds 2007 ten strijde tegen YouTube (ondertussen van Google) dat zelf censureert als het over pornografie gaat, maar zich in de USA graag beroept op de Digital Millenium Copyright Act (DMCA) om te verantwoorden waarom het niet optreedt tegen het niet-geautoriseerd uploaden van muziek - of filmcontent. Prince vond dat allemaal broodroof. En wie vindt er de argumenten om te beweren dat hij in wezen ongelijk heeft? Excuus, hàd.

Google en YouTube waren trouwens niet de enigen die te maken kregen met de auteursrechtenactivist Prince. Ook die-hard fans die filmpjes op het internet gooiden, kregen zonder meer een rechtszaak aan hun broek. Alsof Prince aan de wereld wilde zeggen; als je mij echt respecteert, dan betaal je voor mijn werk. There is no such thing as a free meal. In 2011 zei hij aan The Guardian: "We made money before piracy was real crazy. Nobody's making money now except phone companies, Apple and Google. I'm supposed to go to the White House to talk about copyright protection. It's like the gold rush out there. Or a carjacking. There's no boundaries. I've been in meetings and they'll tell you, Prince, you don't understand, it's dog-eat-dog out there. So I'll just hold off on recording." (bron: The Guardian) Het vergt een bepaald soort lef, maar ook een zekere artistieke status om aan internetgiganten én je fans te zeggen: "Sorry, maar dit is mijn levenswerk, het zal geen gratis commodity worden voor de massa". Velen noemden Prince naïef of arrogant voor die houding. Maar hij had wel begrepen dat het moeilijk zou worden voor artiesten om het te winnen van het digitale free podium dat 'Internet' heet. En hij handelde vastbesloten tegen de gratis muziekconsumptie, gooide er miljoenen dollars tegenaan.

Het resultaat is er wel, zoals we allemaal mochten ervaren in onze zoektocht naar online songmateriaal vlak na zijn overlijden. Prince is alleen daar te vinden waar hij zelf gevonden wilde worden. Op het door artiesten gerunde platform Tidal bijvoorbeeld, waarmee hij zelf voorwaarden onderhandelde. Maar geen spoor van zijn werk op Spotify of Pandora. Die streamingdiensten zijn op zich een fijne service aan de muziekgebruiker, dat weerlegt niemand. Honderdduizenden songs voor de prijs van één vinylalbum per maand, noem dat eens een slechte deal. Maar muzikanten krijgen er helaas peanuts voor terug. Ook al zijn wij geen monkeys. Hoe dat komt? Platenlabels onderhandelen in non-disclosure agreements voorwaarden die niemand kent, ook de muzikanten zelf niet. En dat is een praktijk die moet ophouden. Elke artiest verdient transparantie over de inkomsten die zijn werk genereert, of niet? Die transparantie moet desnoods wettelijk afgedwongen worden. Want op deze manier wordt het echt 'survival of the fittest' in muziekland, en dat is nooit een goeie zaak.

Bart Eeckhout merkte in een sterk stuk op deze pagina's al op: "Legale streaming heeft zeker een dam opgeworpen tegen muziekpiraterij. De verdiensten voor artiesten zijn schamel, maar sommigen oordelen dat een dode mus nog altijd beter is dan geen mus. Dat is hun goed recht." Klopt. Dat is hun recht, maar dat betekent nog niet dat wij muzikanten blij moeten zijn met die mus.

Tom KestensBeeld RV

De Prince van morgen

Laat één ding duidelijk zijn. De beschreven problematiek verdient ook in het post-Prince tijdperk een stevig forum, overal waar dat nuttig en nodig is.

Vandaar doe ik vandaag, op World Intellectual Property Day, een oproep aan al wie de muziek lief is: 'Fair trade voor artiesten', daar kunnen we allemaal samen voor vechten, toch?! Ik durf aan alle media te vragen naar nog meer woorden, meer tekens en vooral meer uitroeptekens over dit cruciale thema. En niet alleen in de cultuurbijlages, maar ook op de opiniepagina's, zoals hier. En ik durf aan te dringen op een vranke dialoog met federale en Europese beleidsmakers, over hoe zij de Balthazars en Stromaes van morgen gaan beschermen met slimme auteursrechtelijke wetgeving.

En ik reken vooral op een open gesprek met onze belangrijkste medestanders: de muziekfans. Over wat zij vandaag nog de moeite van het betalen waard vinden. Wat vinden we als fans belangrijker? Het internet zélf? Of de content die het internet tot een bron van inspiratie maakt? Het klinkt als een domme vraag, maar we moeten het er écht over hebben hoor. Want muzikanten zijn ook hier in België in nood, hun inkomsten in vrije val. En als de bron opdroogt, wat dan? Dan kunnen we natuurlijk nog honderd jaar blijven luisteren naar Purple Rain. Of we kunnen de Prince van morgen vandaag al een garantie geven op een eerlijke vergoeding voor zijn werk. Dat laatste is wat GALM wil. En wij hopen van u hetzelfde.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234