Donderdag 02/12/2021

OpinieAlexander De Croo (Open Vld)

Europa moet haar naïviteit afschudden: open blijven, maar ook beschermen

Premier De Croo woensdag, tijdens de opening van het academiejaar aan het Brugse Europacollege. Beeld BELGA
Premier De Croo woensdag, tijdens de opening van het academiejaar aan het Brugse Europacollege.Beeld BELGA

Alexander De Croo (Open Vld) is premier. Dit is een ingekorte en bewerkte versie van zijn toespraak, gisteren aan het Europacollege in Brugge.

Het staat buiten kijf dat de wereld ons tal van kansen biedt. Europeanen hebben deze zomer opnieuw volop genoten van goedkope vluchten in alle windrichtingen. Covid-19 heeft zelfs geen deuk kunnen slaan in ons handelsoverschot. Maar het zou onzinnig zijn te ontkennen dat de wijde wereld ook een bron van grote onzekerheid is. De laatste jaren hebben we crisis na crisis meegemaakt: van omvallende banken over migratie tot klimaat.

Het is de opdracht van Europa om een antwoord te bieden op deze onzekerheid. Om onze mensen, onze belangen en onze waarden beter te beschermen. Dit mag echter geen protectionistisch project worden. Het moet een emanciperend project zijn door onze ‘openheid’ op de wereld te verzoenen met de ‘bescherming’ van mensen. Niet de ophaalbrug optrekken, maar onze openheid gebruiken om de wereld vorm te geven zoals wij willen dat ze eruitziet.

Met Covid-19 zijn we daarin geslaagd. In tegenstelling tot de Amerikanen die met hun ‘Defense Act’ voor protectionisme kozen, bleven de Europese handelswegen open. De EU exporteerde 1 miljard vaccins en we staken met onze eigen vaccincampagnes de VS, het VK en Israël voorbij. Openheid én bescherming tezamen.

Met eenzelfde strategie pakken we de klimaatverandering aan. We gaan de klimaatcrisis niet overwinnen met een beleid van ‘minder’. Minder groei, minder jobs. Maar met een strategie van meer en anders. Met nieuwe technologieën, zoals waterstof en windturbines, bij ons ontwikkeld en te exporteren naar de rest van de wereld. Dat is de weg voorwaarts. Tegelijk gaan we onze welvaart en onze brede middenklasse beschermen. We mogen niemand achterlaten in deze klimaattransitie.

De beste manier om dat te doen, is ervoor te zorgen dat iedereen deel uitmaakt van deze transitie. Dat duurzame technologieën de energierekening naar beneden halen, elektrische auto’s er niet enkel zijn voor de happy few, maar voor elke Europeaan, en dat mensen de vaardigheden hebben om mee te kunnen in de economie van morgen.

Met het Europese herstelfonds hebben we de visie en de middelen om iedereen mee te nemen. Dat moet ook onze Europese boodschap op de COP26 in Glasgow: Europa heeft niet alleen haar huiswerk klaar inzake doelstellingen, we hebben ook een plan hoe ze te bereiken op een sociaal rechtvaardige manier.

Maar niet alleen ons klimaat staat onder druk. Ook onze liberale democratie wordt uitgedaagd. Sommigen willen zelfs hier in Europa een “illiberale democratie” installeren – een contradictio in terminis. Want wie burgerlijke vrijheden aan banden legt, minderheden verdrukt en de onafhankelijkheid van rechters in het gedrang brengt, is geen democraat.

Daarom is de recente aanval op het Europese Hof van Justitie onaanvaardbaar. Wie de basisregels van de liberale democratie niet respecteert, ondermijnt elk vertrouwen tussen Europeanen. Aan diegenen die brandinterviews geven en in de Financial Times ​​“de derde wereldoorlog” uitroepen (Pools premier Mateusz Morawiecki, red.), zeg ik: u speelt met vuur.

Dit is geen kwestie van West-Europa tegen Oost-Europa. Dit gaat over een overweldigende meerderheid van lidstaten – van de Baltische staten tot Portugal – die willen dat onze Unie een unie van waarden is, en geen geldautomaat.

De oplossing is dus niet om deze landen eruit te schoppen – zoals sommige suggereren. We moeten deze regeringen net uit hun tent lokken. ‘Not kick them out, but call them out’. Ze moeten zich verantwoorden en zelf met oplossingen komen voor problemen die ze zelf gecreëerd hebben.

Toch zal ‘Call them out’ niet volstaan. We mogen het Europees Hof van Justitie deze strijd niet alleen laten voeren. Dit is een politiek probleem dat politiek aangepakt moet worden. Door de Europese Raad en door het Europees Parlement.

De discussie over de rechtsstaat is existentieel, maar we moeten er ons ook van bewust zijn dat het ‘navelstaarderij’ is. Terwijl wij bezig zijn met de grondregels van de Unie, draait de wereld aan een rotvaart verder en blijft het echte werk liggen. En dat echte werk is het opbouwen van een strategische autonomie in energie, defensie, gezondheidszorg of halfgeleiders. Economische sectoren die cruciaal zijn voor onze welvaart en waar zelfs levens van afhangen.

Om deze uitdaging aan te gaan moet Europa haar ‘openheid’ naar de wereld behouden, maar er ‘bescherming’ aan toevoegen. Niet om onszelf op te sluiten in splendid isolation, maar om ervoor te zorgen dat anderen ons net zo hard nodig hebben als wij hen. Dat is voor mij de ever closer union. Een unie die dicht bij de mensen staat omdat ze bevrijdt, beschermt en emancipeert. Een Unie die ons opnieuw doet geloven dat vooruitgang mogelijk is voor elke Europeaan.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234