Vrijdag 06/12/2019

Opinie Guy Verhofstadt

Europa kan in deze brexittijden iets leren van Margaret Thatcher

Beeld RV

Guy Verhofstadt en Hilde Vautmans zijn Europees parlementsleden voor Open Vld

Exact veertig jaar geleden werd Margaret Thatcher verkozen als Eerste Minister van Groot-Brittannië op basis van een halfzacht Tory programma dat de bedoeling had jan-en-alleman te plezieren. Weinigen die de flinke ‘rechtste’ van de Iron Lady had zien aankomen. “Underpromise, overdeliver” was haar officieuze verkiezingsslogan van 1979. Europa kan er in deze brexittijden nog iets van leren.

Want in het bedenken van mooie plannen en het schrijven van dikke witboeken is de Europese Commissie erg bedreven. Ook in het bedenken van namen en titels. Jean-Claude Juncker doopte zijn Commissie die van “de laatste kans”. Ursula von der Leyen noemt de hare “de geo-politieke Commissie”. Twee keer leuk gevonden, maar we hebben nu nood aan een Europese Commissie die al die mooie woorden en namen omzet in daden.

Laat me toch van start gaan met het sprankeltje goede nieuws van de afgelopen vijf jaar. Als de Europese Commissie één iets voor elkaar heeft gekregen, is dat het afsluiten van zestien vrijhandelsakkoorden die onze Europese, sociale en milieustandaarden hebben kunnen doordrukken bij landen als Japan, Canada, Australië en Zuid-Korea. Op dit moment heeft de EU het grootste vrijhandelsnetwerk ter wereld en het is grotendeels op onze voorwaarden. Wat sommigen ook over CETA mogen beweren: het is een evenwichtig akkoord met oog voor het sociale en Europa zal er wel bij varen.

Het slechte nieuws is dat we op zowat alle andere vlakken veel minder ambitieus geweest zijn. De oplossing van de migratiecrisis hebben we uitbesteed aan Erdogan van wie we nu hopeloos afhankelijk zijn. Als we hem de talloze mensenrechtenschendingen voor de voeten gooien - inclusief het moorddadig optreden tegen de Koerden - lacht Erdogan ons vierkant uit en dreigt hij de “migratiepoorten richting Europe open te zwieren”.

Op militair vlak zijn we compleet afhankelijk van de VS, maar zitten we met een Amerikaans president die op zijn zachtst gezegd Europa niet genegen is. Onze relatie met Poetin zit op een vriespunt en we hebben er geen idee van hoe het nu na de sancties verder moet. Het is dus de hoogste tijd dus die “geopolitieke Commissie” in de praktijk om te zetten.

We moeten beginnen met een Europees migratie-pact dat zowel asiel als migratie regelt voor heel de Unie. Dat wil zeggen: één set asielregels voor Europa in plaats van de 27 sets die we vandaag kennen. Dat betekent ook een Europese grens- en kustwacht van minstens 10.000 agenten sterk met een mandaat om te opereren over het hele Europese grondgebied. En dat wil zeggen: een Europese ‘blue card’ naar analogie met de Amerikaanse ‘green card’ zodat er een legaal pad voor economische migratie naar Europa mogelijk is en het niet langer noodzakelijk om je in de dodelijke handen van mensensmokkelaars te werpen.

Ten tweede moeten we een groot deel van het buitenlands beleid naar Europa overhevelen en dus ook komaf maken met de unanimiteitsregel in de Raad. Vandaag raakt Europa het zelfs niet eens over een wapen-embargo tegen Saoedie-Arabië na de vreselijke moord op journalist Khashoggi. De Hoge Vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid – opnieuw een klinkende titel – heeft telkens de goedkeuring nodig van alle 27 lidstaten vooraleer ze mag handelen en dat gebeurt dus nooit in belangrijke materies. Laat ons beginnen met de Hoge Vertegenwoordiger een meerderheidsmandaat te geven om te handelen in onze nabuurschap in landen zoals Oekraïne en Syrië wier onstabiele situatie een directe impact heeft op onze Europese veiligheid.

En ten derde moeten we de ‘soft power’ van onze Hoge Vertegenwoordiger ook versterken met ‘hard power’. We moeten dus onze Europese defensie-unie bouwen. Een Europese poot binnen de NAVO met een militaire structuur die voldoende groot is voor meerdere buitenlandse operaties tegelijk en die ook autonoom van de Amerikanen kan opereren. De eerste versie van dergelijke defensie-unie werd al in de jaren ‘50 op papier gezet – tot in het grootste detail beschreven hoeveel battalions, gevechtsvliegtuigen, tanks,… er nodig waren voor dat Europese leger. In Europa denken we dat Donald Trump de eerste Amerikaan is die zijn geduld met Europa verliest. De waarheid is dat Amerika al decennialang aandringt op een militair zelfredzaam Europa.

Wat wij de nieuwe Commissie dus in de eerste plaats toewensen is veel werklust. Want er is ook een hele economische agenda – de bankenunie, stabilisering van de euro, jobcreatie,… – waar we het nog niet over gehad hebben en die ook tegen 2024 afgewerkt moet worden. Een pro-Europese hervormingsagenda om u tegen te zeggen. We hebben misschien geen nood aan thatcheriaans beleid in Europa, maar op haar ambitieniveau valt niets af te dingen. Wij gunnen het de nieuwe Commissie van harte.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234