Zaterdag 24/08/2019

Opinie

Erdogan beseft hoe afhankelijk de EU van Turkije is en buit die situatie magistraal uit

Afgelopen vrijdag bestookte de Turkse politie de redactie van Zaman met traangas. Beeld epa

Mete Öztürk is hoofdredacteur van de Belgische editie van de Turkse krant Zaman Vandaag.

Gisteren verscheen het eerste exemplaar van de Turkse krant Zaman die afgelopen vrijdag met veel machtsvertoon onder het bewind van regeringsgezinde curatoren is gekomen. Na ontslag van de hoofdredacteur komt het nieuwe redactieteam uit met een pronkende Erdogan op de voorpagina.

Zaman, het boegbeeld van de kritische pers, is na een ongrondwettelijke ingreep nu ook onderdeel geworden van de propagandamachine van Erdogan. Nadat de meeste kritische tv-zenders uit de lucht zijn gehaald, blijft er in de mainstreammedia geen krant meer over met een kritische kijk op de regering. Het internet is nog de enige plaats waar verdedigers van het vrije woord hun mening kunnen uiten. Maar ook dit medium is aan banden gelegd door een recent ingevoerde internetwetgeving. De regering kan voortaan zonder een beslissing van een rechtbank 'preventief' de toegang tot websites of artikels blokkeren. Het is kwart voor twaalf voor een totale black-out in Turkije.

Meer dan een zorgwekkende situatie in een kandidaat-lidstaat van de Europese Unie. Toch blijft Europa bijzonder stil. In de eerste officiële verklaring van de EU naar aanleiding van de inval op Zaman wordt alleen vermeld dat "de situatie van nabij wordt opgevolgd". In de nota is er zelfs geen sprake van bezorgdheid, laat staan van een veroordeling van de feiten.

Mete Öztürk. Beeld rv

De EU geeft de indruk dat ze haar waarden en normen in de uitverkoop heeft gezet in ruil voor de samenwerking van Turkije om de toestroom van vluchtelingen in te dijken. Erdogan beseft zeer goed hoe afhankelijk Europa van Turkije is en buit de situatie magistraal uit. Sinds de toename van de vluchtelingenstroom hebben de relaties tussen de EU en Turkije een nooit eerder gekend hoogtepunt bereikt. Terwijl voor de zomer Erdogan nog geen afspraak kreeg van de EU, werd hij afgelopen oktober, ik citeer de voorzitter van de Europese Commissie Jean-Claude Juncker, "als een prins behandeld in Brussel". De onderhandelingen die in een dieptepunt zaten, kregen plots nieuw leven ingeblazen en het recht op visumvrij reizen van Turkse onderdanen bleek geen droom meer te zijn. Op vraag van Erdogan stelde de EU zelfs een bijzonder kritisch voortgangsrapport uit tot na de parlementsverkiezingen van 1 november.

Dat de EU een oogje dichtknijpt, geeft de Turkse president alleen maar vrij spel om nog meer de autoritaire toer op te gaan. De overname van het bestuur van Zaman door de regering afgelopen vrijdag, is daar het bewijs van. Niet voor niets vond die plaats vlak voor de EU-Turkije-top van vandaag en op het moment dat de voorzitter van de Europese Raad Donald Tusk nog op bezoek was in Ankara. Ook in de aanloop naar de eerste EU-Turkije-top in november 2015 kwam de Turkse regering in opspraak door de arrestatie van de hoofdredacteur van de krant Cumhuriyet. Toen hield Europa de lippen stijf op elkaar, in de tang gehouden door het feit dat het de Turken nodig heeft. Met de persbreidel voor de twee historische toppen geeft Turkije duidelijk de boodschap dat het de Europese principes van vrije meningsuiting, rechtstaat en democratie afwijst.

De overname van Zaman zal ook gevolgen hebben op Europees grondgebied. Aangezien de krant ook in België en tal van andere Europese landen uitgebracht wordt, raakt de Turkse overheidscensuur ook nu Europese bodem.

Vandaag is alleszins het moment van de waarheid. Europa moet beslissen: ofwel zijn eigen verantwoordelijkheid opnemen en met een Europese oplossing komen voor de vluchtelingenkwestie; ofwel zijn probleem uitbesteden aan een autoritaire regering ten koste van alle principes waar het heilig in gelooft.

De voorpagina van de eens regeringskritische krant Zaman, nu met president Erdogan op de cover. Beeld rv
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden