Woensdag 17/07/2019

Opinie

Er zijn vier grote problemen met de nieuwe munt van Facebook

Beeld REUTERS

Matt Stoller is verbonden aan de Amerikaanse denktank Open Markets Institute.

Facebook wil samen met een paar andere grote en machtige bedrijven, zoals Uber, Spotify, PayPal en VISA, een nieuwe internationale munt, de libra, lanceren. Een dochterbedrijf, Calibra, zal ‘financiële diensten verlenen’ aan personen en bedrijven. Het management is in handen van de Zwitserse vzw Libra Association. De munt zal haar eigen centrale bank hebben, de Libra Reserve, met in het bestuur vertegenwoordigers van de bedrijven achter de munt.

Er zijn vier grote problemen met de nieuwe munt van Facebook. Het eerste, en wellicht het simpelste, is dat het organiseren van een betaalsysteem een complexe en moeilijke taak is, waarbij enorm geïnvesteerd moet worden in toezichtsystemen. Banken besteden aandacht aan details om te voldoen aan regulering die witwassen, terreurfinanciering, belastingontduiking en fraude moet tegengaan. Zo’n complex systeem uitbouwen is geen project dat een instelling met zo veel problemen op het vlak van privacy en technische kwesties als Facebook zou mogen doen. (Erger: als het dat niet goed doet, dan speelt het witwassen, terreurfinanciering, belastingontduiking en fraude in de kaart.)

Vermenging

Het tweede probleem is dat de Verenigde Staten sinds de Burgeroorlog verbieden dat er vermenging is tussen bankieren en commercie. De Amerikanen willen niet dat banken concurreren met hun eigen klanten. Bankieren en betalingen zijn een speciale activiteit, waarbij banken inzage hebben in intieme geheimen van hun klanten. Of zoals een reisagent in 1970 tegen het Congres zei toen hij zich verzette tegen de intrede van banken in zijn sector: “Elke keer als ik cheques van mijn klanten overmaakte, gaf ik de banken de namen van mijn beste klanten door.”

Stel u voor dat Calibra op de hoogte is van de stand van uw bankrekening en uw uitgavepatroon, en een winkel een algoritme verkoopt waarmee hij zijn prijs kan aanpassen aan wat u zich kunt veroorloven. Stel u voor dat het kartel die informatie niet alleen heeft over consumenten, maar ook over bedrijven. Die mogelijke belangenvermenging is de reden waarom banken gescheiden zijn van de rest van de economie in de Verenigde Staten.

De mogelijkheid bestaat ook dat de leden van het librakartel hun toegang tot informatie, zakenrelaties en technologie gebruiken om zichzelf te bevoordelen. Er zijn veel manieren waarop een nieuw muntsysteem grote bedrijven kan bevoordelen tegenover andere, zeker als ze in de raad van bestuur van het betalingssysteem zitten.

Het derde probleem is dat het librasysteem – en elk ander privaat muntsysteem – systemische risico’s voor de economie creëert. Het librasysteem wordt wellicht ondersteund met aandelen en effecten die beheerd worden door de Libra Reserve. Maar wat gebeurt er bij diefstal of als ingebroken wordt in het systeem? Wat gebeurt er als alle gebruikers ineens hun libra’s verkopen, waardoor de Libra Reserve zijn effecten massaal van de hand moet doen. Als het librasysteem deel gaat uitmaken van de internationale economie, dan moeten we er rekening mee houden dat we ooit een privaat beheerd systeem gaan moeten redden met publieke middelen omdat het ‘too big to fail’ is.

Facebook-CEO Mark Zuckerberg. Beeld AP

Het vierde probleem draait om nationale veiligheid en soevereiniteit. Vrij grensoverschrijdend verkeer van geld is een politieke keuze die het best door regeringen gemaakt wordt. En openheid is niet altijd goed. De meeste landen, en zeker de Verenigde Staten, gebruiken economische sancties om te verhinderen dat mensen, landen of bedrijven hun financieel systeem gebruiken op een manier die hun belangen schaadt. Het opleggen van die sancties verloopt via de banken – als je niet in dollars kunt bankieren, dan kun je geen dollars gebruiken. Een parallel, privaat muntsysteem kan die sancties uithollen. Is het aan Facebook en durfkapitalisten en techbonzen om te beslissen of de sancties tegen Noord-Korea succesvol zijn? Natuurlijk niet.

Niet democratisch

Een vrij muntsysteem gebaseerd op een consensus tussen grote privéspelers en transparante procedures klinkt aardig, maar is daarom niet democratisch. Nu worden Amerikaanse bankregulatoren en centrale bankiers benoemd en ontslagen door verkozen leiders. Regulatoren van librabetalingen zouden benoemd en ontslagen worden door een raad die de bedrijven zelf samenstellen.

Mark Zuckerberg zei ooit dat Facebook geen bedrijf is. “Het is meer een regering dan een traditioneel bedrijf”, zei hij. “We voeren beleid.” Hij heeft zich altijd opgesteld als een soort autonome macht. Zo probeert hij een hooggerechtshofachtig onafhankelijk tribunaal op te richten om de inhoud op Facebook te bewaken. En nu is er dus die munt.

De manier waarop we geld en betalingen beheren, is een zaak voor democratische instellingen. Elk bedrijf dat groot genoeg is om met zijn eigen munt te komen, is gewoon te groot.

Copyright The New York Times

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden