Zondag 20/06/2021
Mark Elchardus. Beeld DM
Mark Elchardus.Beeld DM

OpinieMark Elchardus

Er zijn verschillende problemen met het onderzoek dat ‘een triomf van de experts’ ziet in de coronacrisis

Mark Elchardus is emeritus professor sociologie aan de Vrije Universiteit Brussel en De Morgen-columnist.

Een mooi staaltje van hoe media de mensen voor de gek kunnen houden, verscheen woensdag in Knack. Het ging om een verslag van een door het onderzoeksbureau Kantor voor Knack, Le Vif en LN24 uitgevoerde online enquête. In het artikel geen beschrijving van hoe die enquête gebeurde, evenmin een verwijzing naar een onlinedocument waarin men die kan vinden. Het is dus niet uitgesloten dat de gegevens volkomen onrepresentatief zijn. Maar dat is niet het enige probleem.

Blijkbaar heeft men in de enquête gevraagd hoe tevreden mensen zijn over de aanpak van de coronacrisis door een aantal personen, politici enerzijds, experts anderzijds. Wat de politici betreft komt premier Sophie Wilmès (MR) er best uit, 39 procent is tevreden over haar aanpak, Maggie De Block (Open Vld) scoort het minst goed met 19 procent tevredenen. De experts doen het merkelijk beter. Over Steven Van Gucht is 80 procent tevreden en de laagste score hier is voor Herman Goossens maar bedraagt een solide 61 procent.

Het artikel over het onderzoek besluit daaruit dat we hier een “triomf van de experts” zien. “Het contrast met de politici doet pijn aan de ogen.”

Nu is het overduidelijk dat de overweldigende meerderheid van de ondervraagden over onvoldoende informatie beschikt om een gefundeerd oordeel te vellen over hoe die verschillende personen de coronacrisis hebben aangepakt. Dat maakt hun oordeel op zich niet minder interessant. Wel dient men te beseffen dat dit niet zozeer wordt bepaald door een evaluatie van de aanpak, maar onder meer door hoe de betrokken politici en experts communiceren als zij op de televisie verschijnen en vooral door de algemene houding ten opzichte van de groepen waartoe zij behoren, regeringsleden en politici enerzijds, artsen en experts anderzijds. Nu zou het voor een onderzoeksbureau moeilijk zijn om op korte termijn ook te onderzoeken hoe al de personen waarover vragen worden gesteld “overkomen” op televisie, Twitter en in de krant. Wat men wel meteen had kunnen doen, is de tevredenheidsscores vergelijken met het vertrouwen dat wordt gesteld in artsen, experts, politici en regering. Ligt de tevredenheid met de politici hoger dan het algemene vertrouwen dat in hen wordt gesteld? Ligt de tevredenheid met de experts hoger dan het vertrouwen dat zij in het algemeen genieten? Het is een simpele toets die de gepresenteerde gegevens toch enigszins realistisch had gemaakt.

We weten al dat er sinds geruime tijd weinig vertrouwen wordt gesteld in regering en politiek, daarentegen bijzonder veel in onze artsen en in experts. In de jaren 90 van de vorige eeuw legde ik een aantal onderzoeken daarover samen. 83 procent stelde toen (veel) vertrouwen in de gezondheidszorg, 72 procent in de wetenschap, 70 procent in artsen. In de regering daarentegen slechts 16 procent, in politieke partijen een schamele 9 procent. Bekijkt men de bevindingen van het door Knack bestelde onderzoek tegen die achtergrond dan doen de politici het goed tot uitstekend. De tevredenheid met de experts daarentegen lijkt niets bijzonders.

Het is eigenlijk ontoelaatbaar dat met dergelijke onderzoeksresultaten wordt uitgepakt en ronduit schandalig dat die worden besproken alsof zij volkomen bepaald worden door een evaluatie van de crisis en geheel niet door de wijze waarop de betrokken personen worden geëvalueerd ten gevolge van het vertrouwen dat wordt gesteld in hun beroepsgroep of de instituties die zij vertegenwoordigen. Dat vertrouwen of gebrek aan vertrouwen impliceert in feite dat ze al beoordeeld zijn nog voor ze iets doen. Een dergelijk artikel is in feite erger dan fake news. Dan nog liever de doorzichtige, brutale leugens van een Trump dan deze geniepige manier om de mensen te misleiden.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234