Maandag 24/02/2020
Carl DevosBeeld Bob Van Mol

Column

Er zijn van die momenten waarop de politiek hoon verdient. Dit is zo’n moment

De politieke actualiteit volgens UGent-politicoloog en De Morgen-columnist Carl Devos.

Er zijn van die momenten waarop de politiek hoon verdient. Dit is zo’n moment. Aanschouw het spektakel van de EU-migratietop, die per se als een soortement doorbraak verkocht moest worden. Omdat alle Europese leiders zich achter één tekst moesten scharen, moest die vooral uit wollige leegte bestaan. Dat ze zo tevreden staan te doen over een niemendal kan wie niet mee moet acteren enkel cynisch maken.

Zelfs die instemming duurde niet langer dan een fotomoment. Het Europese festival van de hypocrisie leverde vage, theoretische 'afspraken’ op, die wellicht nooit uitgevoerd zullen of kunnen worden. Al was het maar omdat velen, nog voor ze terug in hun eigen hoofdstad waren, ze verschillend en tegenstrijdig uitleggen. Er wordt gerekend op onderlinge solidariteit en vrijwilligheid, die er niet is. Ondertussen liet geen van de 28 lidstaten weten op eigen bodem een gecontroleerd centrum te willen bouwen of vluchtelingen van een frontlijnstaat te willen overnemen. Van een eerlijke verspreiding over de hele EU komt nog steeds niets in huis. Als Macron komt toeteren dat de Europese samenwerking zegeviert, is meteen duidelijk dat er slechte stofzuigers verkocht moeten worden.

Alleen al de woordkeuze is een vorm van intellectuele oplichting. Naast gesloten controlecentra in de EU worden ‘ontschepingsplatformen’ in Noord-Afrika voorzien – al kan niemand zeggen waar en wanneer – maar niemand mag het over ‘pushbacks’ hebben. Die zijn immers verboden. Die platformen zijn nodig om mensen op zee te redden, door ze snel naar ‘derde’ landen te brengen. Dat het er minstens evenzeer op aankomt zoveel mogelijk vluchtelingen buiten de EU te houden, klinkt nu eenmaal minder sympathiek. Men kan zich niet inbeelden dat er ook maar iemand op die Europese vergaderingen denkt dat mensen zo dom zijn om dit allemaal te geloven. Volgens liefhebbers van het genre is dit nu eenmaal hoe de EU werkt: die sleept zich van crisis naar crisis en ondertussen graaft ze traag regelingen op.

Angela Merkel, die via de EU wil vermijden dat haar regering al na honderd dagen valt over het migratiebeleid, gaf zo’n hilarisch positieve invulling aan de Europese Flop, dat ze in Beieren eerst even enthousiast waren. Tot het ene na het andere land liet weten, in zeer duidelijke taal, dat Duitsland er niet aan moet denken om de asielzoekers die in die landen geregistreerd staan terug te sturen. ‘Fake news’, aldus de Hongaarse premier Viktor Orban. Dat was nochtans de reden waarom de CSU deze asielzoekers aan de Duitse grens wil tegenhouden. Het enige wat min of meer is afgesproken, is dat een en ander min of meer bekeken zal worden. In het Europees klinkt dat als 'alle noodzakelijke interne wetgevende en administratieve maatregelen zullen genomen worden om secundaire migratie te stremmen en daarvoor zal onderling samengewerkt worden'. Met die dooie mus trok Merkel naar huis. Dan zijn er die zich afvragen waarom kiezers de EU niet ernstig nemen.

Ook in eigen land dreigt zo’n tafereel. Tegen 21 juli, het einde van de werkzaamheden van Michel I, wil de premier uitpakken met een arbeids- en begrotingsdeal. De contouren van die eerste liet CD&V al fors inperken, de regionale regeringen wijzen de federale op haar eigen verantwoordelijkheid. Al zal er wellicht weer historische lucht in gepompt worden. De arbeidsdeal moet groot genoeg zijn om het begrotingsakkoord in de schaduw te stellen. Dat wordt immers een moment van diepe gêne.

Volgens ramingen van slimme mensen, waarop ze in de Wetstraat graag beroep doen, stevenen we in 2019 af op een structureel tekort van 1,6 procent bbp (ongeveer 7,5 miljard) volgens het Planbureau en 1,8 procent volgens de Nationale Bank. Om de regeringsdoelstelling te halen (structureel tekort van 0,6 procent in 2019), moet ze zo’n 4,6 miljard vinden. Eind deze week brengen allerlei slimme topambtenaren van het monitoringcomité hun rapport, waarna de regering haar eigen slimme mensen zal inzetten om al dat ramingwerk te ‘corrigeren’. Met penseeltrekken als betere groeiverwachtingen, hogere voorafbetalingen als structureel beschouwen, wat herberekeningen links en wat herberekeningen rechts, schilderen de kabinetmedewerkers plots miljarden inspanningen weg. Allemaal voor de politieke geloofwaardigheid. O ja, even later zal de Europese Commissie dat Belgisch begrotingswerk komen veroordelen, maar die EU bulkt toch niet van de geloofwaardigheid.

Het echte werk is voor na de verkiezingen van mei 2019. Dan komen ingrepen van 7 of meer miljard op ons af, in tijden zonder rentebonus en groeiende vergrijzing. Benieuwd of de verkiezingsprogramma’s daar veel duidelijkheid over zullen brengen.

De daling van het tekort onder Michel I – 3,1 procent in 2014 – kwam er vooral door de lagere rente en gunstige conjunctuur, al is onze groei een van de laagste in Europa. De uitgaven stegen minder snel dan het bbp, ook door de groei van het bbp, maar nu stijgen ze weer in lijn met het bbp. Besparen is nog niet minder uitgeven. In tegenstelling tot wat velen hopen hebben we het ergste dus helemaal nog niet gezien.

Het zou de politieke geloofwaardigheid dienen mochten beleidsmakers in de campagne al hun concrete voorstellen oplijsten voor die komende ellende en het begrotingsakkoord van juli niet anders voorstellen dan wat het is: vooral voor de show.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234