Donderdag 29/07/2021

OpinieHeleen Debruyne

Er zijn drie golven feminisme gepasseerd, maar de Vlaming vindt het nog steeds lastig om over te praten

Heleen Debruyne. Beeld Johan Jacobs
Heleen Debruyne.Beeld Johan Jacobs

Heleen Debruyne is schrijfster, columniste en feministe.

Ik heb een theorie over feministen. Er zijn vrouwen die de wereld om zich heen zien, zuchten en denken: we doen het er maar mee. En dan zijn er de vrouwen die de wereld om zich heen zien, zuchten, misschien even proberen om het er mee te doen, maar ze kunnen het niet laten: ze weten dat het beter kan, ze willen andere mensen duidelijk maken dat het beter moet. Zij worden feminist. Dat is geen keuze, maar een karaktertrek.

Paula Sémer hoort voor mij overduidelijk tot die laatste categorie. In de jaren dat ik zelf niet anders kon dan feminist worden, was zij al lang met pensioen. Toch was ze, telkens ze nog eens in de media verscheen, een inspiratie. Sémer was altijd beheerst maar strijdvaardig, en nooit humorloos. Hoe ze het gratuite seksisme van haar mannelijke collega’s bij de tv pareerde: “Tijd voor koffie, dan keken ze naar mij. Ik keek dan om, riep ‘koffie’ tegen de deur en bleef rustig zitten.” En: “Mijn baas zei: ‘Zeg, wat een mooie benen! Je zou die beter eens wat meer tonen en hoge hakken dragen.’ Ik ging direct op zoek naar de lelijkste sportschoenen uit mijn kast.”

Hoe ze er in de hoogtijdagen van haar carrière steeds op moest hameren dat ze geen mooie, glamoureuze omroepster was, maar een tv-maakster met inhoud, net als haar mannelijke collega’s. En hoe de inhoud van haar programma’s het suffe Vlaanderen van de jaren vijftig en zestig wakker wilde schudden.

Sémer presenteerde wat toen ‘vrouwenprogramma’s’ heette – onder haar leiding werden dat feministisch paardjes van Troje. Ze wist heel goed waar huisvrouwen tegenaan liepen en waar in de goegemeente maar liever over gezwegen werd. Dus zij ging praten. Over anticonceptie. Dat werkende moeders de kinderen heus niet beschadigen. Wat mannen binnen het gezin zouden kunnen doen. Over seksuele voorlichting. Ze bracht een geboorte op tv. En Vlaanderen was boos, natuurlijk. Sémer kreeg veel tegenwind, vooral uit katholieke hoek. Het leek haar niet te raken. ‘Waarom moet jij feminist zijn, jij met je baan én je fijne gezin?’ kreeg ze vaak te horen. Omdat het niet over mij gaat, zei ze dan. Omdat de ongelijkheid structureel is. Beheerst maar strijdvaardig.

Precies de thema’s die zij op de kaart zette, blijven ons parten spelen. De balans tussen werk en zorg. De rol van een vader. De zwangerschapsbeleving. Anticonceptie. Seksualiteit. Er zijn drie golven feminisme gepasseerd, maar de Vlaming vindt het nog steeds lastig om over te praten. Zonder gesprek, zonder goede informatie, is vrije keuze nochtans niet mogelijk. Dat wist Sémer als geen ander. Het verbaast me niet dat uitgerekend zij haar eigen levenseinde heeft gekozen.

In meer recente interviews gaf ze aan dat er nog niet genoeg is veranderd. Sémers werk is nog lang niet klaar. Maar als haar leven iets leert, is dat het loont om de lastige gesprekken te blijven voeren.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234