Donderdag 18/07/2019

Opinie

Er zijn bitter weinig redenen om hoopvol te zijn over de veiligheid in Europa

Beeld AP

Jonathan Holslag doceert internationale politiek aan de Vrije Universiteit Brussel (VUB).

De aanslagen van gisteren waren gericht op het hart van Europa en het zou het gespuis van de Islamitische Staat een godszege zijn mocht dat Europa zichzelf verder kapot blijven maken. Hoe verdeelder Europa en hoe meer de lidstaten zich financieel moeten uitputten om het eindeloos versnipperde veiligheidsbeleid overeind te houden, des te beter voor onze rivalen. We moeten er alles aan doen om te vermijden dat we in onze hang naar veiligheid, niet het omgekeerde bewerkstelligen. Of het nu gaat over de opmars van het terrorisme, de Russische machtspolitiek of de hooghartige houding van de grootmachten in het Midden-Oosten: dit is het moment van de waarheid voor de toekomst van Europa als het continent van de vrede.

Als het stof van deze aanslag gaat liggen, zal de vraag opnieuw gesteld worden hoe we onze veiligheid het beste kunnen waarborgen. Leiders zullen vaststellen dat de samenwerking in Europees verband een lachertje is, dat de structuren ontoereikend zijn en zij zullen pleiten voor het versterken van de nationale capaciteit en het controleren vooral van de nationale grenzen. Leiders op extreem rechts zouden de grenzen gewoon helemaal dichtgooien. Ik begrijp die reflex, maar hij is gevaarlijk.

Jonathan Holslag. Beeld Jonas Lampens

Nationale grenzen?

Een eerste argument is dat een verdeeld veiligheidsbeleid een duur veiligheidsbeleid is. Jaarlijks geven we in Europa ongeveer 600 miljard euro aan veiligheid uit - politie, leger en privébewaking. We doen dat zonder die middelen goed te coördineren, zonder te beschikken over voldoende structuren om de informatie van onze inlichtingendiensten uit te wisselen en zonder voldoende vertrouwen tussen de hoofdsteden om echt de krachten te bundelen. Het gevolg daarvan is duidelijk: ondanks de toegenomen uitgaven, wordt Europa onveiliger.

Als we ons terugplooien op onze nationale grenzen, wordt die beveiliging nog veel duurder. Vergelijkt u zelf: gezamenlijke Europese landgrenzen zijn ongeveer 10.000 kilometer lang. Een terugkeer naar nationale grenzen betekent dat we meer dan 33.000 kilometer grenzen moeten bewaken. Het is dus veel lonender om met zijn allen de bewaking aan de buitengrenzen te gaan versterken en daarnaast ook een goed gezamenlijk bewakingsbeleid voor havens en luchthavens uit te werken.

Onheilsdomino

Dit is overigens niet alleen een kwestie van middelen. Ik geloof dat je mensen met foute bedoelingen nooit helemaal kunt buitensluiten zolang je ook het handelsverkeer niet helemaal gaat controleren en de vrije markt dus staakt. Binnengrenzen sluiten heeft al helemaal geen zin als het gif al in alle lidstaten binnenin gesloten zit. Met het ontrafelen van Europa, riskeren we een onheilsdomino, waarbij de zwakke lidstaten aan de buitenrand het eerst vergaan en het onheil vervolgens gewoon opschuift tot het de kern bereikt.

We zitten dus met zijn allen in dezelfde boot. De aanslag in Brussel heeft dat opnieuw bevestigd en de vraag is dus of we er eindelijk ook iets aan gaan doen, of we bijvoorbeeld een gezamenlijke grenswacht gaan opzetten, een doeltreffend vluchtelingenbeleid gaan voeren, een goed functionerend zenuwcentrum voor inlichtingen én, niet te vergeten, een economisch beleid dat onze steden opnieuw kansen geeft en ze daardoor welvarender en veiliger maakt.

Ik vrees ervoor. We hebben het erg ver laten komen en we hebben in Brussel een tandeloos bureaucratisch monster gecreëerd dat geen legitimiteit meer heeft. Ondertussen durft niemand nog een lans te breken voor een stevig eengemaakt defensie- en veiligheidsbeleid. Het is alsof we Europa als poging om veiligheid te bestendigen al stilletjes hebben opgegeven en dat stemt tot grote bezorgdheid.

De kans wordt groter dat Europa verder blijft verzwakken de komende jaren, zonder dat de lidstaten daar wat voor in de plaats zetten. Dan hebben de terroristen op voorhand gewonnen en zal Europa de komende decennia meer en meer beginnen te lijken op zijn onstuimige en gewelddadige achtertuin.

Ik weet dat dit een moment van hoop zou moeten zijn, maar als je voorbij het drama van deze week probeert te turen, zijn er op dit moment bitter weinig redenen om hoopvol over de veiligheid in Europa te zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden