Dinsdag 20/08/2019

Standpunt

Er wordt weer wild gedanst in de bankensector. Tot de muziek stopt

Bart Eeckhout. Beeld Eva Beeusaert

Bart Eeckhout is opiniërend hoofdredacteur. 

In Margin Call, het fantastische filmdrama uit 2011 over de bankencrisis, legt het personage van Jeremy Irons uit waarom hij de grote baas is bij de bank. “Ik moet gokken hoe de muziek klinkt over een week, over een maand of over een jaar. Dat is alles. En hier en nu hoor ik niks meer. Helemaal niks.”

Die metafoor van de muzikale stoelendans wordt wel vaker gebruikt voor de aandrang op de financiële markten om steeds grotere risico’s te nemen. Zolang er muziek klinkt, danst iedereen vrolijk mee. Pas wanneer de muziek stopt, breekt de stampede uit. Zo ging het in 2008.

Gaan we weer dezelfde weg op? Het is te vroeg om te zeggen dat de muziek aan het stoppen is. De vergelijking met de wereldwijde financiële crisis van negen jaar geleden gaat nog niet op. Maar er wordt wel weer wild gedanst. En er zijn vroege signalen dat dit niet kan blijven duren.

Wat zorgen moet baren, is dat opnieuw met weinig morele terughoudendheid grote risico’s genomen worden op de huizenmarkten. In de VS worden woonleningen alweer al te genereus uitgereikt aan mensen die onvoldoende kredietwaardig zijn. Die risico’s worden gebundeld in complexe verzekeringsproducten die hun weg vinden in de geglobaliseerde financiële wereld. Juist dat mechanisme deed in 2008 de crisis losbarsten.

Wurgkoord

Ook in eigen land is er reden tot bezorgdheid over de huizenmarkt. Die ongerustheid wordt terecht mee vertolkt door de Nationale Bank. Haar cijfers tonen aan hoe die markt de voorbije vijf jaar is opgewarmd tot een stilaan zorgwekkend peil.

Twee fenomenen spelen op elkaar in, waarbij telkens het langdurige beleid van lage rente meespeelt. Liever dan hun centen te laten verpieteren op een spaarrekening kiezen velen voor een belegging in immobiliën. Tegelijk staan banken grote leningen met lange looptijden toe, waarbij klanten maar een beperkt of helemaal geen eigen vermogen inleggen.

Hoogleraar economie Paul De Grauwe waarschuwde al in deze krant dat particulieren daardoor onverantwoorde risico’s nemen: als de markt implodeert en mensen komen in betalingsmoeilijkheden, hangen ze meteen aan de wurgkoord.

Merkwaardig genoeg hebben de regeringen vooralsnog weinig gedaan met de alarmsignalen. Dat daar nu alsnog wat verandering in komt, is toch al dat. Beter laat dan nooit. Wel schuift ze de verantwoordelijkheid door naar de banken, de consument mag blijkbaar rustig voortdansen op de tonen van de lage rente.

Het lijkt erop dat de overheid zelf verslaafd is geraakt aan die stoelendansmuziek. Ze krijgen nu de tekorten amper bedwongen, dus willen de regeringen elke mogelijke afkoeling voor zich uitschuiven. Ook in de Wetstraat wordt vrolijk meegedanst. Tot de muziek stopt, ooit.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden