Donderdag 20/02/2020

OpinieVincent Scheltiens

Er wordt iets te makkelijk afgerekend met Jeremy Corbyn

Vincent Scheltiens.Beeld Thomas Sweertvaegher

Vincent Scheltiens is historicus aan de Universiteit Antwerpen. 

ie een tweede brexitreferendum eiste, kwam donderdag aan zijn trekken. De tweede volksraadpleging liet geen twijfel toe. De Engelsen willen eruit. Get Brexit done, aldus de electorale succesformule van Boris Johnson. Tegelijk kregen we een voorafname op een tweede referendum over Schotse onafhankelijkheid. De landslide van de Scottish National Party toonde aan dat de Schotten uit het VK en in de EU wensen te blijven.

Er vloeide veel inkt over het verlies van Jeremy Corbyn. De Labour-leider werd niet gespaard. Dat is een constante sinds de dag dat hij bekendmaakte het Labour-voorzitterschap te ambiëren. Een karaktermoord. De aanvallen kwamen niet enkel van rechts, vanuit het establishment, van op de voorpagina’s van de tabloids, zelfs van partijgenoten en continentale ‘kameraden’.

Wat verklaart die bijna viscerale afkeer? In de Europese doodzieke sociaaldemocratie is een verkiezingsnederlaag, zelfs een ‘historische’, niet zo uitzonderlijk. Ik herinner me niet dat Martin Schulz, die in 2017 de laagste naoorlogse score voor zijn SPD liet optekenen, internationaal zo hard werd aangepakt, hoewel hij zich daarna fanatiek aan de macht probeerde vast te klampen. Jeroen Dijsselbloem, de Nederlandse sociaaldemocraat die de Grieken de neoliberale duimschroeven aandraaide, kreeg in 2017 de derde plaats op de nationale PVDA-verkiezingslijst om historische dieptepunten te bereiken. Willy Claes nam na zijn veroordeling voor corruptie zijn plaats in het partijbureau weer in. Tony Blair, die voor een internationaal strafhof zou moeten terechtstaan vanwege zijn rol in de Irak-oorlog, geeft nog politieke lessen en kan in het partijestablishment op aanhang rekenen. D rechtgeaarde John Crombez, die als voorzitter helaas nooit van een kieszege mocht proeven, wordt wellicht een federaal ministerschap gegund. Vanwaar die rabiaat negatieve reacties op Corbyn?

In tegenstelling tot menig voormalig sociaaldemocratisch leider raakte de 70-jarige Corbyn nooit verwikkeld in seks- of corruptieschandalen, hij gaat wellicht nooit via de draaideuren richting bedrijfsleven cashen. Het klopt dat Labour, bij gebrek aan een helder standpunt over de brexit, in een spreidstand zat tussen de brexitgezinde arbeidersachterban in het Noorden en de remain-gezinde jongeren in de grootsteden. Maar vooral: in het VK is er nu geen remain-meerderheid. En de Blair-gezinden in Labour deden het, waar ze opkwamen, slechter dan de Corbynistas.

De aanslepende brexitperikelen hebben de poging om op basis van een linkse regeneratie van Labour in het VK een sociale en ecologische trendbreuk te bewerkstelligen doorkruist. Dat laatste is wat men Corbyn kwalijk neemt: hij had de pretentie om een links programma voor te stellen dat brak met het neoliberale consensusdenken, met de dogma’s van het politieke centrum. Laten we wel wezen, vóór de brexiturgentie zorgde diezelfde Corbyn voor een spectaculaire revival van zijn partij door het ledenaantal te verdubbelen tot bijna een half miljoen met vooral jonge mensen. Hij slaagde erin een onverwachte historische sprong voorwaarts te maken in de verkiezingen van 2017. Zelfs met de lamentabele score van donderdag maakte hij zijn partij bij de jeugd veruit de populairste. Bij kiezers tussen 18 en 34 jaar haalde de zogenaamde oude zuurpruim, zonder Instagram of sneakers, bijna dubbel zoveel (33 procent) als de Conservatieven (17 procent). Ik denk dat geen enkele Vlaamse sociaaldemocraat van dergelijke uitslag nog durft te dromen, net zo min als het veroveren van meer dan 32 procent van de stemmen (in een geheel ander kiesstelsel, dat wel).

Dat de brexitaffaire met het Labour-spagaat alles veranderde, blijkt ook uit… de overwinning van Boris Johnson. Is er iemand die meent dat 43,6 procent kiezers voor het sociaaleconomische programma van de Tory’s kozen? Of omdat men Johnson in tegenstelling tot Corbyn wél een nette, serene leider vindt, eentje die nooit liegt? Nee. Maar Boris beloofde to get it done.

Bij de Europese sociaaldemocratie zijn er die hopen dat de Derde Weg, die in de praktijk nooit verlaten werd, weer openlijker kan worden bewandeld. De ambitie is het politieke midden te veroveren dat zelf – onder druk van extreemrechts – steeds meer op een hellend vlak naar rechts zit. Daarom wordt Corbyn als radicaal gepercipieerd. In ons land valt dit handig samen met de mogelijkheid van een andere revival, die van paars-groen. 

Bij sp.a ziet men in de compleet gerehabiliteerde Frank Vandenbroucke opnieuw een partij-ideoloog. Praktijk en theorie kunnen dan mooi samenvallen. Tegelijk hoopt men op een remonte op basis van communicatie: imago en straattaal. Maar intussen glijdt men zonder noemenswaardige aanhang bij jongeren onder de tienprocentdrempel en wordt men het nieuwe kleinlinks. Misschien toch iets minder vooringenomen over het Kanaal kijken?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234