Vrijdag 13/12/2019
Maarten Rabaey voor online. Beeld rv

Standpunt Maarten Rabaey

Er werd zopas een tikkende tijdbom onder het presidentschap van Donald Trump gelegd

Maarten Rabaey is journalist bij De Morgen.

Amerikaans EU-ambassadeur Gordon Sondland heeft met zijn getuigenis tijdens de impeachment-hoorzittingen in het Huis van Afgevaardigden woensdag een tikkende tijdbom gelegd onder het presidentschap van Donald Trump. Het is nu niet langer de vraag of maar wanneer deze zaak zal ontploffen in Trumps gezicht.

Sondland herhaalde wat hij onlangs ook al op papier had laten zetten: er was wel degelijk sprake van een ‘quid pro quo’ – voor wat hoort wat – tijdens diplomatiek overleg tussen Trump en zijn Oekraïense collega Zelenski. In ruil voor Amerikaanse militaire steun en een staatsbezoek van Zelenski aan het Witte Huis, eiste de president een corruptie-onderzoek naar zijn politieke tegenstrever in de race om het presidentschap, Democraat Joe Biden, én de bestuurszetel van diens zoon in een Oekraïens gasbedrijf.

Trump ontkent deze ‘quid pro quo’ tot vandaag. De vraag is hoe lang hij dit nog kan volhouden. Nu is het niet langer een anonieme klokkenluider die de zware beschuldiging uit dat hij zijn ambt misbruikte, maar de VS-ambassadeur bij de EU. Sondland is niet zomaar een topdiplomaat. In de Oekraïne-affaire diende hij als boodschapper tussen het Witte Huis en Kiev. Van hotelketen-CEO was hij in zijn ambassadeurspositie politiek benoemd door Trump zelf, uit dank voor zijn gulle financiering van diens campagne tijdens de presidentsverkiezingen van 2016.

Campagneprobleem

Voor het eerst keert in deze affaire dus een aanhanger van het eerste uur zich openlijk tegen de president, waardoor Trump niet langer kan beweren dat dit een politiek complot is van de oppositie. Sondland groeit zo, tegen wil en dank, uit tot een kroongetuige à charge die ook in een mogelijk Senaatsproces – de volgende stap in de afzettingsprocedure - een sleutelrol kan spelen. In één adem trok Sondland overigens ook vicepresident Mike Pence en buitenlandminister Mike Pompeo mee in bad, die op de hoogte zouden zijn geweest van de quid pro quo.

Los van de juridische problemen waarmee Sondland de president nu opzadelt, zit Trump ook met een groot campagneprobleem. Sondland is een invloedrijk vertegenwoordiger van de zakenelite die Trump nodig heeft om zijn herverkiezingscampagne van volgend jaar te financieren. Als andere grote donoren zien dat hij afhaakt, waarom zouden ze dan nog het risico nemen deze president te herfinancieren? 

Alle Republikeinse verkozenen wacht nu ernstige zelfreflectie of ze Trump onvoorwaardelijk blijven steunen. De lakmoesproefvraag voor hun dilemma stelt zich als volgt: wat zouden de VS zeggen als een buitenlands staatshoofd een politieke tegenstrever op deze wijze zou hebben proberen te ondermijnen, zoals Trump dat met Biden probeerde? De kans is groot dat ze hem zouden oproepen tot ontslag, of zelfs met sancties zouden dreigen.

Trump zal zich op een dag moeten afvragen wat hij vroeger als CEO zou hebben gezegd als een van zijn kandidaten uit ‘The Apprentice’ het verkiezingsproces had proberen te belazeren, of in zijn gezicht had gelogen in de ‘boardroom’? Ongetwijfeld: ‘You’re fired!’.  

Het scenario dat Trump vroeg of laat, zoals zijn illustere voorganger Richard Nixon in 1974, de eer aan zichzelf zal moeten houden, is vandaag een stuk realistischer geworden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234