Zaterdag 04/07/2020
Tegenwoordig zijn morse­tekens alleen nog belangrijk in films als ‘Titanic’.Beeld EPA

De schaal van Mulders

Er schuilt een romantisch verhaal achter de uitvinding van de morsecode

Jean-Paul Mulders onderzoekt alles wat u bij de hersenkwabben kan grijpen.

Ik heb al in een dreef gewoond, aan een kaai, in twee lanen, op twee bergen en in een handvol morsige straten. De naam van een straat beïnvloedt naar het schijnt de waarde van de huizen die er staan. Zo is een pand in een dreef gemiddeld 8 procent duurder dan een vergelijkbare woonst aan een steenweg. Aan een steenweg heb ik nooit gewoond, al heb ik een zwak voor de Hundelgemse­steenweg. Die slingert zich vanuit de stad Gent tientallen kilometers door het landschap. Hij eindigt op een godvergeten plek waar het naar mest ruikt en de vrouwen doorzichtige haarkapjes dragen.

In de buurt waar ik als kind woonde, droegen de straten stuk voor stuk namen van uitvinders. Je had de Marconi­laan, de Mercator­laan, de Vesalius­laan, de Erasmus­laan, de Pasteur­laan, de Edison­laan, de Curie­laan, de Fleming­laan en gelukkig ook de Drijpikkel­straat, die veruit de sympathiekste was. Als je een wandeling maakte, stapte je met reuzen­sprongen door de wetenschapsgeschiedenis. De pionier van de cartografie lag er broederlijk naast de grondlegger van de anatomie en de ontdekker van de penicilline.

In het gezelschap van al die illustere heren (ze hadden voor P. en niet voor M. Curie gekozen, zodat de formidabele Marie over het hoofd gezien werd) vond ik onze straat maar wat minnetjes: de Morse­laan. “
Comme la télégraphie Morse”, zei mijn vader, als hij ergens ons adres moest spellen. Hij vertelde mij dat het baardige heerschap Samuel Morse de morse­tekens bedacht had. Tut tut tut – tuut tuut tuut – tut tut tut stond bijvoorbeeld voor S.O.S.: save our souls. Dat bericht zonden schepen uit voor ze naar de kabeljauwkelder gingen. Tegenwoordig zijn morse­tekens alleen nog belangrijk in films als Titanic. Overal elders zijn ze vervangen door andere communicatiemiddelen.

Pas later kwam ik erachter dat Samuel Morse (1791-1872), net zoals mijn vader, als kunstschilder de kost verdiende. Hij werd bekend met zijn portretten en schilderijen van historische gebeurtenissen. Er zat een romantisch verhaal achter zijn uitvinding van de morse­code. Morse was op reis toen hij een brief kreeg met het droeve bericht dat zijn vrouw was gestorven. Hij haastte zich naar huis, maar toen hij daar aankwam, bleek zij al begraven. Daar was Morse kapot van. Hij wou andere mensen een dergelijk lot besparen en begon na te denken over manieren om snel te kunnen communiceren over grote afstanden.

Zijn uitvinding leverde hem niet alleen geld op en kroon­ordes, maar dus ook wat de straatnaam van mijn jeugd zou worden. De forel hoeft slechts te zwemmen om een Forel­straat te krijgen, maar als mens moet je iets uitvinden, ontdekken of scheppen om je naam aan een straat te kunnen geven.

In straatnamen zit vaak ook een prettig soort schijnheiligheid verborgen. Ze verwijzen naar dingen die fijn zijn of heroïsch. Denk aan het Helden­plein, de Zomerlief­straat of de Wel­riekende Dreef.

Wat mij betreft, mogen straten zich vaker tegen de voze kanten van het bestaan aanschurken. Zo zou ik het wel grappig vinden om door de Gangbang­straat of de Corruptie­kaai te kunnen rijden, en te parkeren bij de Oksel­vijver.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234