Zondag 26/05/2019
Bart Eeckhout. Beeld rv

Standpunt Bart Eeckhout

Er mogen vragen gesteld worden bij de plotse aanval van vrijgevigheid van superrijken voor de Notre-Dame

Bart Eeckhout is hoofdredacteur van De Morgen.

Alweer dient Frankrijk te herstellen van een traumatiserende klap. Na de verwoestende brand in de Notre-Dame-kathedraal van Parijs zullen generaties Fransen opgroeien met het beeld van hun grootste, beroemdste en misschien wel mooiste historische monument dat verminkt in de steigers staat.

De klap zindert na tot ver buiten de Franse landsgrenzen. Begrijpelijk, want de Notre-Dame de Paris is voor heel Europa een weergaloos symbool uit de cultuurgeschiedenis.

Dat al meteen plannen worden gesmeed om met de wederopbouw te beginnen, is even moedig als logisch. Een belangrijke rol bij de restauratie lijkt weggelegd voor een aantal Franse miljardairs, die zich vrijwillig aanbieden om de kosten te helpen dragen. Als wilde weldoeners strooien de rivaliserende superrijke ondernemers François-Henri Pinault en Bernard Arnault met honderden miljoenen, niet in het minst ook om elkaar te overtroeven.

Fiscale sluiproutes

Het is niet netjes om te spuwen in een gevende hand, maar toch mogen er bij die plotse aanval van vrijgevigheid enige vragen gesteld worden. De heren Arnault en Pinault tonen zich nu als filantropen die in tijd van nood hun burgerplicht vervullen. In een recent verleden hebben ze minder burgerlijke verantwoordelijkheid getoond. 

Toen hen gevraagd werd hun faire deel van de belastingen te betalen, gaven de heren liever niet thuis. De holding van Pinault kreeg begin dit jaar nog een aanslagbrief van 1,4 miljard euro van de Italiaanse fiscus in de bus voor ontdoken winstbelastingen. Arnault verhuisde zelfs even naar België om de belastingen in eigen land te ontlopen.

Twee maatschappijmodellen botsen hier op elkaar. In Europese welvaartsstaten wordt de herverdeling georganiseerd via overheidsbelasting. Daarbij wordt in principe aan de sterkste schouders gevraagd de zwaarste last te dragen. Wat die schouders vaak niet leuk vinden. Vandaar de onuitroeibare fiscale sluiproutes en regelrechte fraude, waardoor de zwaarste last de facto op de zwoegende middenklasse valt.

Schade

In het Angelsaksische model mogen sterke schouders zelf veeleer beslissen of en hoe ze een deel van hun vermogen delen. Dat ziet er, zoals nu weer blijkt, vaak spectaculair uit, maar als het doel is om de ongelijkheid en bijbehorende problemen enigszins in toom te houden, werkt het Europese model efficiënter.

Het probleem van filantropie, stelt de Amerikaans-Indiase schrijver Anand Giridharadas terecht, is dat superrijken zich daarmee “vrijpleiten van de schade die ze veroorzaken”. Schade door belastingontwijking of -ontduiking.

Hoe sympathiek de miljoenenschenkingen voor de Notre-Dame ook ogen, die analyse geldt ook hier. Hulp bij herstel na dit vreselijke inferno is mooi. De gemeenschap van voldoende middelen helpen voorzien zodat ze preventief monumenten beter kan beschermen, was wellicht nog mooier geweest.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.