Vrijdag 23/04/2021

OpinieSophie Lodewijks

Er moet me iets van mijn feministisch hart

Sophie Lodewijks. Beeld RV
Sophie Lodewijks.Beeld RV

Sophie Lodewijks (31) is freelancejournalist.

Waar feminisme voor mij altijd gelijk­stond aan bevrijding, voel ik me als westerse vrouw door de huidige beweging steeds meer in een collectieve slachtofferrol geduwd. Zo bekroop mij tijdens het lezen van het essay Van Big Brother tot Kaat Bollen: wanneer houdt dat oordelen over vrouwenlijven nu eens op? (DM 17/1) het gevoel dat mij een rol wordt toebedeeld die ik zelf nooit als zodanig heb ervaren en waar ik dus weiger in mee te gaan.

Ik vind het jammer dat het artikel zo hard inzoomt op problemen waarvan uitgegaan wordt dat die meteen ook voor alle vrouwen gelden. Zo wordt schrijfster Aubrey Gordon gequoot: “Onze lichamen worden constant beoordeeld, van labels voorzien en op basis van vooroordelen in hokjes geplaatst – niet omdat we ons zelf slecht voelen over onze lichamen, maar omdat anderen onze lichamen slecht behandelen.” Gelukkig is er ook aandacht voor het feit dat vrouwen niet louter passieve slachtoffers zijn, toch blijft voor mij de eindbalans overwegend negatief: “Omdat het lichaam van vrouwen, en dat wat vrouwen met hun lichaam doen, een oorlogs­terrein is waarop iedereen denkt zijn ding te kunnen doen. Politici die boven onze hoofden wetten stemmen, roofdieren die grijpen, bedrijven die graaien, mede­mensen die oordelen.” Er komen meer soortgelijke uitspraken aan bod waar ik me niet in kan vinden.

Waar zijn we nu eigenlijk naar op zoek? Willen we erkenning voor de vrouw als onderdrukt wezen of pleiten we voor de erkenning van de sterke vrouw? Volgens sommigen is het eerste een voorwaarde voor het realiseren van het tweede. Dat klinkt voor mij contra­dictoir. Kunnen we na al die jaren strijden niet gewoon als vanzelf­sprekend van onze eigen sterkte uitgaan zonder dat het trauma van die onderdrukking steeds als wapen ingezet wordt in een al lang gevoerde – en volgens mij ook al gewonnen – strijd? Zouden we niet beter stoppen met telkens opnieuw die patriarchale denkbeelden in het leven te roepen?

Rechten opeisen

Natuurlijk voelt het soms comfortabel om het patriarchaat de schuld te geven van ons ongeluk en ons te wikkelen in die oude vertrouwde deken van zelf­medelijden. Maar telkens weer het vergrootglas op de vrouwelijke ervaring van machteloosheid en onrecht leggen, helpt echt niet om vrouwen in hun kracht te zetten. Integendeel. Door de macht van de mannelijke hand steeds te benadrukken, maak je als vrouw namelijk de keuze om je eigen sterkte uit handen te geven. En dat mag, ook die vrijheid heb je, maar ben je daar dan wel van bewust.

Ik ontken niet dat vrouwen soms benadeeld worden, net zoals dat ook mannen overkomt. Maar het feminisme van vandaag lijkt zich vooral op vrouwelijk lijden te focussen waarbij het ‘zwakkere geslacht’ erkenning moet krijgen en beschermd moet worden. Alsof vrouwen zo kwetsbaar zijn dat ze voortdurend moeten worden gewaarschuwd en bijgestaan.

Machtsontwikkeling vanuit een slachtofferschap vind ik bovendien moeilijk. Het lijkt soms wel een wedstrijd om wie het meeste leed is aangedaan. En vanwege dat slachtofferschap hebben anderen geen recht van spreken. Dit druist toch in tegen alles waarvoor feministen in de vorige eeuwen streden? Ik besef ten volle dat ik mijn huidige vrijheden aan die strijdlustige vrouwen te danken heb. En precies daarom denk ik dat het tijd wordt dat we onze verworven rechten eindelijk eens zonder pardon opeisen, in plaats van ons te blijven wentelen in die slachtofferrol. Ons leven wordt namelijk niet gelimiteerd door anderen, dat doen we helemaal zelf.

En dat is het beste nieuws dat je vandaag kunt horen. Deze verantwoordelijkheid geeft ons namelijk de controle over ons eigen geluk en zorgt ervoor dat wij ons niet langer identificeren als het onderdrukte of hulp­behoevende geslacht. Die opgelegde identiteit en de daaraan verbonden denkbeelden voelen voor mij persoonlijk fout aan. Door mijn aandacht te richten op negativiteit vergroot ik namelijk mijn eigen ellende. Wie zoekt naar tekenen van onderdrukking, zal die vinden.

Maar die psychologisch bewezen self­fulfilling-prophecy­theorie werkt ook in de omgekeerde richting. Zo werd ik vanuit mijn opvoeding nooit bang gemaakt voor mogelijke onderdrukking en werd mijn moeders onafhankelijkheid als een evidentie gezien. Ook nu zie ik elke dag wel een of ander bewijs dat vrouwen wél sterk zijn én hierin ook gesteund worden door mannen.

Positief denken vraagt misschien wat oefening, maar het is wel dé manier om je eigen sterktes te ontdekken en oplossingen te zien in plaats van problemen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234