Zaterdag 28/05/2022
null Beeld DM
Beeld DM

ColumnJulie Cafmeyer

Er moet een tegenbeweging komen, weg van de onderdanigheid

Julie Cafmeyer is columnist.

Julie Cafmeyer

Toen de culturele sector op slot moest, belde vriend en kunstenaar Benny Claessens me. Hij zei: ‘Ik denk de hele tijd aan het meisje met de zwavelstokjes’.

Hij vertelde me het verhaal: ‘Een arm meisje verkoopt in de winter zwavelstokjes. Niemand wil er één. Op blote voeten loopt ze rond en kijkt binnen bij gezinnen die rond de haard gezellig bij elkaar zitten. Ze krijgt het zo koud dat ze een zwavelstokje aansteekt. Ze blijft maar zwavelstokjes aansteken voor een beetje warmte, en ik denk: waarom gebruikt ze de zwavelstokje niet om het huis waar ze naar binnen kijkt in de fik te steken? Zo zou er iets veranderen. Een nieuwe orde. Een huis dat in brand staat geeft ook meer warmte dan een lucifer.’

Ik begrijp Benny’s vergelijking met de zwavelstokjes. Iedereen die in de culturele sector werkt, moet zich tevreden stellen met kruimels. Ze kijken gedienstig toe, maar krijgen geen enkel zeggenschap in hoe ze tijdens deze pandemie willen werken. Ze bengelen.

Alle respect voor een sector die hard zijn best doet om tijdens een crisis overeind te blijven, maar op sommige plekken voelt een theaterbezoek aan als een strafwerk. De stress van de pas, de identiteitskaart, mensen die woest worden als je vergeet een stoel tussen te laten.

Geschreeuw: ‘De wet! De wet! We moeten de wet volgen!’

Wil je daarna ontspannen aan de bar, dan krijg je vaak te horen dat je zo snel mogelijk aan een tafeltje moet plaatsnemen. De bestelling verloopt via de QR-code.

Ja, de culturele sector is erin geslaagd open te blijven. Maar ten koste van wie en wat? In hoeverre is cultuur van waarde met publiek dat verstopt zit achter mondkapjes, de stress van anderhalve meter afstand en een bar die eigenlijk geen bar meer is? Cultuur gaat toch over de ontmoeting?

Ondertussen is iedereen in de culturele sector uitgeput. Trots en zelfrespect zijn allang opzij geschoven om de politieke grillen tegemoet te komen.

Wie een première plant in de winter moet er rekening mee houden dat je voorstelling elk moment kan worden afgeblazen. Al dat harde werk voor niets. Jammer.

Waarom nemen artiesten en medewerkers zelf niet het heft in handen? Waarom gaan ze niet op zoek naar een structuur waarin ze zichzelf niet langer uitputten?

De culturele sector kan zichzelf heruitvinden, kan zélf de inhoud van zijn traject bepalen. Het volstaat niet langer om zwavelstokjes aan te steken in de hoop op minimale warmte. Het huis moet in vlammen opgaan. Er moet een tegenbeweging komen, weg van de onderdanigheid. Een kunstwerk is interessant om naar te kijken als het iets nieuws biedt, brutaal is. Een kunstenaar is interessant als hij risico’s neemt, nieuwe routes voorstelt.

Wie alleen maar volgt in de bestaande orde, vriest dood.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234