Donderdag 21/10/2021

OpinieLudo De Brabander

Er komen nieuwe kernwapens naar België. Wanneer juist? Hoeveel? We weten het niet

De militaire luchtmachtbasis in Kleine-Brogel, Peer. Beeld BELGA
De militaire luchtmachtbasis in Kleine-Brogel, Peer.Beeld BELGA

Ludo De Brabander is woordvoerder van Vrede vzw en medeorganisator van de Bikes for Peace-actie op 26 september in Kleine Brogel, de Internationale Dag voor de Volledige Afschaffing van nucleaire wapens van de VN.

Binnenkort worden er nieuwe kernwapens op ons grondgebied geïnstalleerd, ter vervanging van de huidige kernbommen die op de luchtmachtbasis in Kleine-Brogel staan opgesteld. Wanneer juist? Hoeveel kernwapens? We weten het niet, omdat het onder grote geheimhouding gebeurt. Nochtans gaat het over massavernietigingswapens met implicaties voor onze veiligheid. In oorlogstijd maken ze van ons land een belangrijk nucleair doelwit. In geval van een ongeval of incident met de kernwapens weten we zelfs niet of er een veiligheidsplan bestaat zoals dat het geval is met de kerncentrales.

We leven in een democratie, maar op vlak van defensie bevat onze grondwet en de daaruit volgende wetgeving een aantal anomalieën. Krachtens de grondwet (art 167) is het de koning (lees: de regering) die de staat van oorlog vaststelt. De beide kamers worden daarvan in kennis gesteld, “van zodra het belang en de veiligheid van de staat het toelaten”. Volgens artikel 185 mogen vreemde troepen “niet dan krachtens een wet tot de dienst van de Staat worden toegelaten, het grondgebied bezetten of er doorheen trekken”. Op 11 april 1962 stemde het parlement zo een wet die “de doortocht en het verblijf in België toelaat van de troepen van de met België door het Noord-Atlantisch Verdrag verbonden landen”. Probleem is evenwel dat het parlement middels het enige artikel van deze wet een feitelijke machtiging verleende aan de regering om de details daarvan te bepalen middels uitvoeringsakkoorden die aan de controle van het parlement ontsnappen. De gevolgen zijn niet min.

Kort na de stemming van de wet sloot de regering een geheim akkoord met de VS waarin ze instemde met de installatie van kernbommen op Belgisch grondgebied. Henri Rolin, een senator van de Belgische Socialistische Partij, had nochtans een amendement voorgesteld om kernwapens uit te sluiten van de bepalingen van de wet van 1962. De toenmalige minister van Buitenlandse Zaken, Paul Henri Spaak, verzekerde Rolin evenwel dat de regering niet de bedoeling heeft “langs slinkse wegen toe te laten dat in België lanceerbases voor atoomwapens worden geïnstalleerd voor vreemde troepen”. Rolin trok daarop zijn amendement terug in. Spaak en andere leden van de regering hebben het parlement toen bewust voorgelogen.

En dus liggen er in België al decennialang kernwapens opgesteld zonder dat er een democratisch debat over mogelijk is. Als een parlementslid een vraag stelt over de aanwezigheid van kernbommen in Kleine Brogel, luidt het antwoord van de regering steevast dat ze dat “kan bevestigen noch ontkennen”. Dat is niet alleen ridicuul, maar een duidelijke techniek om kernwapens uit te sluiten van de democratische controle en van het publieke debat.

Uit documenten van het Pentagon weten we dat de huidige kernbommen zullen worden vervangen door B61-12 bommen met een variabele explosiekracht en een grotere doelgerichtheid, waardoor ze in de ogen van Washington ‘inzetbaar’ zijn en daarmee de kans op een nucleaire oorlog – o.m. vanop Belgisch grondgebied – vergroten. De productie van deze B61-12 is gepland voor dit najaar waarna ze kunnen opgesteld worden in België. In het kader van de nucleaire taakverdeling zijn het Belgische gevechtsvliegtuigen die deze kernbommen in oorlogstijd moeten droppen. Elk jaar trainen Belgische gevechtspiloten deze opdracht onder de codenaam ‘Steadfast Noon’. Ook dat wordt geheim gehouden. Wat we inmiddels wel weten is dat Minister van defensie Ludivine Dedonder (PS) in de Commissie Landsverdediging van 14 oktober 2020 bevestigde dat de bestelde F35 gevechtsvliegtuigen zullen uitgerust worden met een nucleaire capaciteit (de zogenaamde Technological Refresh 3 Block 4), volgens haar een beslissing van de vorige regering binnen de “contractuele enveloppe”, hoewel haar voorganger Didier Reynders (MR) beweerde dat een beslissing over de nucleaire capaciteit aan de komende (de huidige) regering zou toekomen.

We bevinden ons dus in de theoretische mogelijkheid dat de regering bij uit de hand gelopen internationale spanningen zonder instemming van het parlement in NAVO-verband ten oorlog trekt waarbij Belgische gevechtsvliegtuigen kernbommen inzetten. Te absurd voor woorden, maar grondwettelijk gedekt.

Het parlement kan een eind maken aan het tijdperk van de nucleaire ambiguïteit, geheimhoudingen, halve waarheden en hele leugens. Het zou de betrokken artikels van de grondwet voor herziening kunnen vatbaar maken, de betrokken wetgeving aanpassen en volledige transparantie eisen. De bevolking heeft recht om te weten waar het aan toe is, zodat ze voldoende geïnformeerd naar de stembus kan trekken.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234