Vrijdag 06/12/2019
Mark Coenen voor online. Beeld rv

Column

Er is, volgens velen en ze hebben gelijk, in Bilzen een grens overschreden

Mark Coenen is columnist bij De Morgen.

Elke tijd heeft zijn eigen hyperbolen die aanleiding geven tot manke vergelijkingen. Zo zijn er  – het zijn er niet veel maar toch – die de brand van het asielcentrum in oprichting in Bilzen al vergelijken met historische brandstichtingen die aanleiding gaven tot wereldbranden. Die van de Reichstag in 1933, bijvoorbeeld, die door Hitler gebruikt werd om noodwetten in te voeren die hem op weg hielpen naar de absolute macht.

Er is, volgens velen en ze hebben gelijk, in Bilzen een grens overschreden. Actie moet ondernomen worden, forse taal alom. Een daad van politiek terrorisme. Heeft de ene brand iets met die andere te maken? Is Bilzen de lont in het kruitvat? Is het allemaal zo simpel? En zo ja, kan de toekomst dan echt voorspeld worden?

Daar lijkt het op.

Er zijn wetenschappers – het zijn er niet veel, maar toch – die er rotsvast in geloven en het kunnen bewijzen ook. 

In hun eerste nummer van het millennium, januari 2010, voorspelde het Amerikaanse wetenschappelijke tijdschrift Nature de zeer nabije toekomst.

Tegen 2020 zou het internet rechtstreeks op onze hersengolven aangesloten zijn, eetbare gewassen zouden in drie uur in volume kunnen verdubbelen en de wereld zou quasi vrij zijn van de doem der fossiele brandstoffen. Daar kan een mens op de drempel van 2020 alleen maar schamper mee lachen. 

Dat deed de visionaire bioloog Peter Turchin tien jaar geleden ook al. Hij verdedigde de boude stelling dat de voorspelde vooruitgang in 2020 met een aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid gedwarsboomd zou worden door de politieke instabiliteit die dan de wereld in zijn verwoestende greep zou hebben. Hij kreeg nog gelijk ook. Turchin ontwikkelde een wetenschappelijk model om dat te verklaren. 

Geschiedenis verloopt circulair, bepaald door drie factoren, die samen de Politieke Stress Indicator vormen. De mogelijkheid om massa’s te mobiliseren, de toestand van de staatsfinanciën en de strijd tussen elites zijn daarbij bepalend. Hoe hoger PSI, hoe groter de kans op onheil. 

Het lijkt een beetje op mijn cholesterol.

Uit zijn model bleek dat de geschiedenis zich herhaalt. Een beetje zoals de programma’s van de noodlijdende VRT. PSI was op een hoogtepunt vlak voor de Franse Revolutie en de Engelse Burgeroorlog. Telkens was er wel één extra factor die het conflict liet ontploffen.

De vonk was een mislukte oogst, een aggressietje van een buitenlandse mogendheid, een brandstichtinkje. Wat men nog niet weet, is het exacte startmoment van zo’n crisis, maar het risico is wel perfect in kaart te brengen. Het maakt onze toekomst voorspelbaar. 

Somberheid overvalt mij in dichte drommen. 

Ik heb dan ook beslist om in een bunker in Nieuw-Zeeland te gaan wonen om de komende wereldbrand en het aan zekerheid grenzende nabije einde der tijden het hoofd te bieden.

Vaarwel!

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234