Zaterdag 24/10/2020
Mark Coenen.Beeld DM

ColumnMark Coenen

Er is niemand die de invloed en uitstraling van Jozef Deleu ook maar benadert

Mark Coenen is columnist.

Zaterdag werd de zeventigste Arkprijs van het Vrije Woord uitgereikt aan Jozef Deleu en de gefêteerde had gevraagd of ik bij de feestelijke uitreiking aanwezig wilde zijn, wat ik graag wilde. Je moet in deze tijden elke gelegenheid te baat nemen om elkaar nog eens te zien, zelfs al is dat zonder knuffels en met een mondmasker op.

Alles is symboliek, dus is het ook geen toeval dat de prijs werd uitgereikt in en rond het Herman Teirlinckhuis in het glooiende Beersel, met zicht op die prachtige maar door de nabijheid van de autostrade lawaaierige Zennevallei. Het huis is in herstel, waardoor de toespraken plaatsvonden in de Drie Fonteinen, een etablissement op wandelafstand van het huis, waar ook Teirlinck graag gezien was, dikwijls gezeten achter een geuze van een goed jaar.

De lofredes vonden plaats op het eerste verdiep, in een zaaltje waar boven op de open haard en vlak achter de tentoongestelde Ark een groot kruisbeeld van de Here Jezus stond: alles is symboliek, maar alles is ook ongewild grappig. In de kerk tegenover de Drie Fonteinen werd tegelijk met de uitreiking een mens ten grave gedragen. De toespraken werden daardoor op gezette tijden ondersteund door de sonore klanken van de kerkklokken, wat het geheel een onvermoede en speciale en alweer symbolische sfeer gaf.

In het zaaltje: heel veel tinten grijs, vrienden van nu en straks. Onaangepasten en tegendraadsen, verbonden door een levenslange drang naar onafhankelijkheid en een grote liefde voor de markies van Rekkem. “Herman Teirlinck was gezegend met een onblusbare dadendrang. Hij was graag gezien, alomtegenwoordig, en slaagde erin om het beste in mensen naar boven te halen.” Zo meldt de website van het Teirlinckhuis.

Het is een omschrijving die evenzeer plakt op het leven van Jozef Deleu: er is niemand die zijn invloed en uitstraling ook maar benadert. In die heerlijke, wat gezwollen taal die elk juryverslag kenmerkt heet het dat de toekenning van de prijs aan deze vrijmoedige en ongebonden leermeester van het vrije woord “een simpele daad van rechtvaardigheid en respect voor de intellectuele moed van deze onvermoeibare voorvechter is”.

De voorvechter nipt van zijn streekbier en laat zich de lof welgevallen. “Mijn vaderland is de Nederlandse taal”, sprak hij ooit, “in taal benoemen we de dingen, en suggereren we de werkelijkheid die ons ontsnapt.” De taal is wat ons bindt, de zorg ervoor is een opdracht en de kennis ervan ook.

Als dankwoord leest hij zijn gedicht ‘Nalatenschap’ voor, dat, o symboliek, ook zijn voorlopig laatste bundel afsluit.

van verlies

was er geen sprake

op winst werd

nooit gehoopt

niets ging verloren

“Het is niet evident samen te leven met een man die rusteloos in het leven staat”, zegt hij ten slotte, zijn vrouw Annemarie dankend.

Zijn stem stokt.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234