Maandag 09/12/2019

Opinie

Er is maar één ding dat echt helpt: het aantal voertuigen op de weg verminderen

Beeld BELGA

Henri van Soest is onderzoeker energierecht aan de universiteit van Oslo. 

De Vlaamse superministerraad heeft beslist dat gemeenten en steden een zogenaamde ultralage-emissiezone kunnen invoeren (DM 27/7). In tegenstelling tot een lage-emissiezone, waar alleen vervuilende oude diesels gebannen worden, weert een ultralage-emissiezone alle voertuigen die alleen een verbrandingsmotor hebben. In de praktijk zijn dan enkel nog elektrische voertuigen, hybrides of voertuigen op waterstof toegelaten.

Net zoals die andere grote doorbraak van de superministerraad, het verbod op de installatie van stookolieketels, wordt de soep niet zo heet gegeten als ze wordt opgediend. De implementatie van de ultralage-emissiezone werd snel genuanceerd door het kabinet-Schauvliege. Lokale besturen zouden de ultralage-emissiezones het best geleidelijk aan introduceren, door eerst een lage-emissiezone te implementeren en rond 2030 de ultralage-emissiezone zelf in te voeren.

Henri van Soest. Beeld rv

Fijnstof

Een ultralage-emissiezone kan de lokale luchtvervuiling verlagen, maar er valt over te discussiëren of het ook een efficiënte manier is om dat doel te bereiken. Lokale luchtvervuiling heeft vele oorzaken. Auto’s veroorzaken niet alleen vervuiling door hun uitstoot, maar ook door het fijnstof dat vrijkomt bij het remmen of door slijtage van de banden. 

Het is dus perfect mogelijk dat een zware elektrische Tesla meer fijnstof veroorzaakt dat een kleine benzineauto. Het criterium voor toegang tot de zone puur op de uitstoot baseren snijdt dan ook weinig hout. Bovendien heeft het invoeren van een ultralage-emissiezone maar een beperkte invloed op de andere problemen die transport teweegbrengt, zoals het fileprobleem. 

Er is maar één ding dat echt helpt, namelijk het aantal voertuigen op de weg verminderen.

Autodelen

De praktijk toont dat het verminderen van het aantal voertuigen op de weg makkelijker gezegd is dan gedaan. Veel analisten en commentatoren hoopten dat autodelen mensen uit de auto zou krijgen, maar in veel gevallen blijkt dat niet het geval te zijn. 

Het onlangs stopgezette Parijse deelautosysteem AutoLib trok veel mensen aan die al gebruikmaakten van alternatieve transportmogelijkheden. Uber veroorzaakt een gelijksoortig fenomeen. Ook het gratis maken van het openbaar vervoer, zoals in steden als Tallinn en Berlijn, blijkt slechts een beperkte impact te hebben op het autogebruik.

Mensen die al een auto hebben, houden er dus makkelijk aan vast. Hoewel veel van de traditionele voordelen van de auto – relatief goedkoop transport, snel vervoer en veel vrijheid – alsmaar minder van toepassing zijn, duurt het lang voor deze switch ook in de gedachten is gemaakt. Het mobiliteitsprobleem is dan ook in grote mate een probleem van mentaliteit, gewoonte en perceptie.

Het is daarentegen gemakkelijker om mensen die nooit een auto hebben gehad uit de auto te houden. Jongeren zijn nu al minder gehecht aan de auto. Het aantal jongeren met een rijbewijs daalt, en ze halen het rijbewijs op latere leeftijd. Jongeren wonen ook vaker in de stad, waar alles binnen handbereik is en een auto minder noodzakelijk is.

Millennials

Bedrijfswagens blijken wederom de grote boosdoener. Statistieken van de VAB tonen duidelijk aan dat het gebruik van de auto omhoogschiet als jongeren aan hun eerste job beginnen. Bovendien raken ook de millennials verknocht aan de auto eens ze er zelf een hebben, ook al zijn veel jongeren voorstander van een flexibeler loon met minder voordelen in natura. 

Veel jongeren raken dus opgezadeld met een bedrijfswagen waar ze eigenlijk geen nood aan hebben. Het is duidelijk dat dat een volledig verkeerd signaal geeft.

Ultralage-emissiezones zijn in veel gevallen een hardhandige en inefficiënte manier om het probleem van de vervuiling door voertuigen aan te pakken. Als de Vlaamse regering echt toekomstgericht wil omgaan met mobiliteit en lokale vervuiling, dan kiest ze beter voor een globale aanpak en zorgt ze ervoor dat jongeren gewoon niet in de auto stappen. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234