Dinsdag 25/02/2020

Standpunt

Er is geen plaats voor wie onze grondvrijheden in bloed wil smoren

Anti-oorlogsgraffiti in Jemen.Beeld EPA

Bart Eeckhout is commentator bij De Morgen.

Er kan en moet van alles worden gedaan om de voedingsbodem waarin potentiële terroristen gedijen weg te nemen. Meer energie moet worden gestoken in een uitweg uit de weerzinwekkende oorlog in Syrië. Veiligheidsdiensten zullen nog alerter verdachte bewegingen in de gaten moeten houden. Dichter bij huis moet het sluipende monster van discriminatie in de muil worden gekeken, en evengoed moeten jongeren en hun ouders worden gestimuleerd om meer kansen voor sociale opgang te grijpen.

Dat is allemaal waar en noodzakelijk. Maar dan nog: zelfs met al die goede, belangrijke voornemens zullen wij, als samenleving, niet ontsnappen aan de noodzaak van een goed gesprek over het islamisme - de radicale, politiek-ideologische interpretatie van de islam.

Elk woord telt. Dat terroristen van hun geloof minstens een voorwendsel maken om gruweldaden te plegen, mag ons niet bijziend maken. Het mag ons niet uit het oog doen verliezen dat de zeer grote meerderheid van de moslims in dit land hun religie persoonlijk en vreedzaam beleven. Zij hebben met de aanslagen in Parijs evenmin wat te maken als eender welke onschuldige burger. Zij zijn evenzeer en in sommig opzicht zelfs meer medeslachtoffer dan wij allen.

Maar er is wel degelijk een probleem met het islamisme. Het is in het belang van ieder die de waarden van onze vrije samenleving in ere houdt, en in de eerste plaats van moslims zelf, dat dit onderscheid zo strak mogelijk wordt gemaakt.

Dat onderscheid tussen de islam als persoonlijke godsdienst en het islamisme als radicale ideologie durft nu immers weleens onscherp te worden. Het is onmiskenbaar dat de islam een meer zichtbare plaats in de westerse samenleving heeft opgeëist. Dat is op zich geen probleem, als we het erover eens zijn dat fundamentele waarden als gelijkheid - ongeacht geslacht of seksuele voorkeur - de maatschappelijke norm blijft.

Bart Eeckhout.Beeld Wouter Van Vooren
Moslims tijdens het vrijdaggebed.Beeld AFP

De zichtbaardere islam is vaak een uiting van een conservatieve islam. Opnieuw: op zich geen probleem. Maar de grens tussen orthodoxie en radicalisme is wel poreus. Dat gebrek aan helderheid schept wantrouwen. Niemand verwacht van vrome moslims dat ze alle westerse deugden en ondeugden overnemen, maar er is geen plaats voor wie onze grondvrijheden in bloed wil smoren.

Dit belooft een erg moeilijk gesprek te worden. Alleszins kan het niet langer een gesprek zijn dat alleen door blanke niet-gelovigen wordt gevoerd, over de hoofden van de betrokkenen heen. Laat dit een uitnodiging zijn, geen dictaat. Extremisten aan weerszijden hebben de toon al te lang bepaald.

Overigens dreigt dit ook voor die blanke niet-gelovigen een lastiger debat te worden dan ze soms vermoeden. Wie op zoek gaat naar de bron van de verspreiding van de radicale islam komt snel uit bij landen als Turkije of Saoedi-Arabië. Wie de uitwassen van het radicalisme wil 'opkuisen' zal ook met die 'strategische bondgenoten' een harder gesprek moeten voeren dan tot dusver werd gedurfd.

Animatie: Thomas Schats

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234