Woensdag 18/09/2019
Beeld Tim Dirven

Column

Er is eigenlijk alleen nog maar spot en cynisme om mee te communiceren

Stella Bergsma (1970) is een Nederlandse schrijfster, columniste en zangeres. Zij beantwoordde onze vraag ‘Waar heeft u het voorbije jaar wakker van gelegen?”

In een interview in 2012 zegt schrijver David Foster Wallace dat het bijna onmogelijk is om nog iets van waarde op te schrijven zonder te klinken als een goedkope kitsch­krabbelaar. (Ik parafraseer uiteraard, zo’n prachtwoord als dat laatste kan alleen maar een pennen­vrucht van mijselfie zijn!) Zonder over te komen als een Hallmark-kaart of weggehoond te worden als sentimentele slijm­breier.

We zijn nu 7 jaar verder en ik heb moeite met het vorm­geven van deze column om precies die reden. Om­dat ik iets kleins en teers zou willen zeggen, zonder dat het meteen wordt plat­getrapt. Iets liefs waar ik niet om word uitgelachen. Onze taal weerspiegelt onze tijdsgeest en het is daarom opvallend dat alle woorden die ik zou willen uitroepen, of aanroepen bijna, als een soort tover­spreuken, oude woorden zijn. Belegen begrippen die we amper meer gebruiken. Dingen als mededogen, lankmoedigheid, barmhartigheid. Vrome woorden, huichelwoorden. Geloofs­woorden waar niemand meer in gelooft, want God is dood, fatsoen is vies en genade is in ongenade gevallen. Maar wat moet ik? Het is wat er in me opkomt als ik een foto zie van migrantenkindjes rillend van de kou, buiten wachtend voor een of ander kut­loket. Als ik beelden van huilende peuters achter tralalie tralala bah, bah!

Stella Bergsma. Beeld rv

Terwijl ik dit schrijf, vind ik het alweer goedkoop, vieze broddel­dril, jankquatsch­kwakjes om mijn doel te bereiken. Mijn zinnen zijn verdacht. Ik gebruik ze om te manipuleren. De foto’s die ik beschrijf, zijn misschien ook wel bedenkelijk. In scène gezet door de ouders. Of deep­fake photofuck. Ook de beeldtaal heeft een hoog emoporno-­gehalte gekregen. Oorlogs­kindertjes als het nieuwe zigeuner­jongetje. En iedereen die zich om hen bekommert, wil slechts laten zien dat-ie deugt. Lekker pronken met je inborst, egoïs­tisch je empathie etaleren, welig met je goedertierenheid tieren. Er is eigenlijk alleen nog maar spot en cynisme om mee te communiceren.

‘Geef ze een zwavel­stokje’, schrijven ze op internet bij de foto’s van de verkleumde kinderen. Dat zei Wallace in 2012 ook al – dat er alleen nog maar ironie was om in te praten of te schrijven. Hij vond het saai worden. Ik ook. Hoe kan ik nog iets anders zeggen? Op zich is er niets mis met cynisme of harde humor. Maar wat als er niets meer tegenover staat? Waar schuilen we dan? En toen wist hij nog niet eens dat de hele waarheid zou verdwijnen. Dat we tegenwoordig alleen nog maar overduidelijke leugens geloven, om­dat liegen nou eenmaal eerlijker lijkt in deze tijden. Hij was niet vrolijk, maar dan was hij pas echt een potje depressief geworden, zeg! Gelukkig verhing hij zich net voor die tijd. Misschien dat zijn zelfmoord ook ironisch was. Een grap. Of juist een manipulatie. Valse sentiments-suïcide. Huilie­huilie­verhanging. ‘Nou, nou, wat een strop mensen’, zouden ze op internet dan trol-typen. ‘Lekker deugdood gaan. Laten zien dat je het leven niet meer aankunt, omdat je zo ow, ow, over­gevoelig bent. Zielig hoor, jankerd.’

Zulke dingen, daar lig ik ’s nachts wakker van. Genade, alsjeblieft, genade, dat denk ik dan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234