Vrijdag 14/08/2020
Maarten Rabaey.Beeld DM

StandpuntMaarten Rabaey

Er dringt zich een structurele mentaliteitsverandering op in het leger

Maarten Rabaey is journalist bij De Morgen.

Het loopt grondig fout in het trainingscentrum voor Belgische paracommando’s in Marche-les-Dames, nabij Namen. Drie paracommando’s en een oudgediende getuigen in deze krant hoe rekruten er regelmatig zijn mishandeld door enkele van hun eigen instructeurs.

Paracommando’s moeten tegen een stootje kunnen omdat ze voorbereid worden op levensgevaarlijke opdrachten. De opleiding is terecht beenhard. Zo worden fouten bestraft met extra gewicht in de rugzak. Maar de voorbije vijf jaar hebben enkele instructeurs volgens getuigen hun macht misbruikt.

Een enkel incident werd door justitie vervolgd – “rekruten kregen een slag in de maag omdat hun materiaal niet in orde was” – maar de meeste ontsporingen blijven tot vandaag ongestraft. Daaronder bevindt zich een uit de hand gelopen gesimuleerde gevangenschap waarbij rekruten “op het hoofd werden geslagen”. Als ze later in een dorpje betrapt worden tijdens het kopen van een bakje friet en een cola, worden ze bont en blauw geslagen door hun instructeurs. Gealarmeerde buurtbewoners werden met een wapen bedreigd. Justitie onderzoekt de zaak nog altijd. De klokkenluiders kregen problemen, instructeurs werden gepromoveerd.

Vorige zomer besliste een instructeur een gevecht aan te gaan met een rekruut, die bijna K.O. eindigde. Een toekijkende officier greep niet in. Daar bleef het niet bij. Er tekende zich tot enkele maanden geleden een verontrustend patroon van machtsmisbruik af. Er zijn ook getuigenissen over vernederende ontgroeningsverhalen, die voor een vertrouwensbreuk zorgden in een eenheid waarvan de manschappen tijdens gevaarlijke opdrachten nochtans blindelings op elkaar moeten rekenen.

Defensie ‘betreurt’ de incidenten en zegt te werken aan een betere controle, en een duidelijkere deontologie en selectie van onderrichters. Een probleem is blijkbaar dat instructeurs nu soms tijdelijk gedetacheerd worden uit andere kazernes, soms omdat hun eenheid ze liever kwijt is dan rijk.

De vraag is of deze maatregelen volstaan. Het motto van de para’s in Marche luidt niet voor niets ‘dura lex, sed lex’: ‘de wet is hard, maar het is de wet’. Defensie en justitie moeten de wet nu eerst en vooral toepassen. Geweld mag je in een rechtsstaat nooit onder de mat vegen.

Er dringt zich ook een meer structurele mentaliteitsverandering op, in het voordeel van de vele para’s en andere militairen die hun beroep wél ernstig nemen. In een volatiele wereld waarin de paracommando’s op buitenlandse missies steeds meer worden ingezet als steun voor de hoogopgeleide elitemilitairen van de Special Forces Group, hebben de groene en rode baretten niet enkel nood aan brute strijdkracht maar ook aan branie en teamgeest. Als niet alle para’s daar vandaag al aan voldoen, moet de lat van de toelatingsproeven hoger worden gelegd.

Admiraal Michel Hofman, de nieuwe stafchef van de Belgische defensie, wacht zo al een eerste uitdaging. Hij wordt morgen in Brussel als het ware ingezworen met een gewicht van de para’s in zijn rugzak, voor een speedmars naar Marche-les-Dames.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234